Herold

Måndag 19. januar sende Forsvaret ut over 13.000 digitale brev. Eig du eit køyretøy, ein båt eller ein bygning som Forsvaret meiner er kritisk for landets beredskap, kan det hende du har fått ei melding.

Sarpsborg Arbeiderblad:Det er ikkje lenger berre snakk om tunge lastebilar eller store anleggsmaskiner som kan bli rekvirerte dersom Noreg skulle hamne i krig, eller om det skulle oppstå ei alvorleg krise.

I samband med Totalforsvaret 2026 har Forsvaret sendt ut om lag 13.500 førebudde rekvisisjonar nasjonalt.

Dette er brev som varslar eigaren om at Forsvaret planlegg å bruke eigedelen deira dersom det skulle bli behov for det.

I 2022 og 2023 vart det sendt ut litt over 4.000 førebudde rekvisisjonar. I 2025 auka talet markant til om lag 14.000 utsende brev.

Gjeld privatpersonar

Forsvaret held korta tett til brystet når det gjeld lokale detaljar.

– Vi går ikkje ut med meir detaljert informasjon enn det som er gitt i pressemeldinga. Vi har sendt ut førebudde rekvisisjonar i alle fylke, opplyser Hans Meisingset, seniorrådgjevar i Forsvarets logistikkorganisasjon (FLO), til SA.

Han stadfestar likevel ein viktig detalj som gjeld mange:

– Dei fleste førebudde rekvisisjonane går til privatpersonar.

Kva kan dei ta?

Tidlegare handla rekvisisjonar nesten utelukkande om køyretøy.

Frå og med i fjor vart ordninga utvida. No omfattar listene òg:

• Bygningar: Lokale som kan brukast til kontor, lagerplass eller vedlikehald.
• Maskiner: Anleggsmaskiner og anna utstyr.
• Mindre fartøy: Båtar som kan vere nyttige i skjergarden.

For 2026 er om lag ein tredel av mottakarane nye, medan to tredelar er vidareføringar frå fjoråret.

Det betyr at sjølv om du ikkje høyrde noko i fjor, kan du vere utvald i år.

Ingen pengar no

Mange lurer kanskje på om det følger pengar med eit slikt ansvar.

Svaret frå Forsvaret er tydeleg:

– Det er inga kompensasjon knytt til at ein ressurs er førebudd rekvirert, opplyser Meisingset.

Rekvisisjonen har inga praktisk tyding i fredstid.

Du brukar bilen, båten eller lageret ditt akkurat som før. Det er først dersom krigen bryt ut, eller Kongen i statsråd vedtek det, at Forsvaret faktisk hentar ressursen.

Skulle det skje, får du erstatning i etterkant, basert på skjønn og takst.

Beredskapslager: Har du det du trenger?

Mest alvorlege situasjon sidan krigen

Bakgrunnen for at Forsvaret no «reserverer» sivile eigedelar i stor skala, er den tryggingspolitiske situasjonen i Europa.

Generalmajor Anders Jernberg, sjef for Forsvarets logistikkorganisasjon, legg ikkje fingrane imellom:

– Norge er i den mest alvorlege tryggingspolitiske situasjonen sidan andre verdskrigen. Samfunnet vårt må vere førebudd på tryggingspolitiske kriser og, i verste fall, krig, seier Jernberg i ei pressemelding.

Han peikar på at det ville vore for dyrt for samfunnet om Forsvaret skulle eigd alle ressursane dei treng i ein krigssituasjon sjølve. Difor er dei avhengige av sivile ressursar – altså totalforsvaret.

Kan du klage?

Kva gjer du dersom du meiner Forsvaret har valt feil, eller dersom verksemda di er heilt avhengig av den aktuelle maskina for å halde hjula i gang ved ei lokal krise?

Ifølge Forsvaret er det få som set seg imot ordninga, men det er mogleg å seie ifrå.

– For dei som kontaktar Forsvaret med ei klage eller ei innvending, blir det gjort ei ny vurdering av den førebudde rekvisisjonen, forklarer Meisingset til SA.

Han nemner døme på når ei rekvisisjon kan falle bort:

• Dersom køyretøyet allereie er planlagt brukt til andre beredskapsføremål (til dømes av kommunen eller Raude Kors).
• Dersom køyretøyet er endra slik at det ikkje lenger eignar seg for Forsvaret.

Brev blir sende ut via digitale postkasser (Altinn/Digipost). Har du ikkje sjekka di enno, kan det vere lurt å ta ein titt.