Den 23 år gamle motestudenten Robina blei drepen i ein demonstrasjon i Iran. Ho ville ha fridom, fortel tanta hennar i Oslo.

Dei kalla henne «vesle blome»

Robina Aminian (23) blei drepen i ein demonstrasjon i Iran. Ho ville ha fridom, fortel tanta hennar i Oslo.

Saka oppsummert

• Iransk-kurdiske Robina Aminian (23) blei skoten og drepen under ein demonstrasjon mot regimet i Teheran.
• Ho var motestudent, og drøymde om å opne sin eigen butikk i Iran.
• Dei siste vekene har massive demonstrasjonar spreidd seg i Iran, og likhusa fyllast opp. Det er usikkert kor mange som har døydd.
• Familien skal ha smugla ut kroppen hennar frå eit likhus, og måtte gravleggje henne i hemmelegheit.
• Robinas familie nektar å la drapet gå i gløymeboka, og deler historia hennar med verda.

Torsdag 8. januar blei 23 år gamle Robina Aminian verande lenger enn vanleg på universitetet for å jobbe med motestudiane.

Etter mørket hadde lagt seg forlét ho fakultetet og slutta seg til demonstrasjonane i gatene i Teheran. Store folkemengder hadde samla seg i motstand mot regimet.

Det blei det siste ho gjorde.

– Ho blei skoten i bakhovudet.

Det fortel tanta til Robina, Hali Minoei, som bur på Majorstuen i Oslo saman med mannen sin, Nezar.

Sjølv om internett og telefonlinjer har vore stengd ned i Iran, mottok dei beskjeden gjennom ein kjenning av familien som kryssa grensa.

NRK kan derfor ikkje uavhengig verifisere omstenda rundt drapet. Familien har ikkje kunna sende dokumentasjon av omsyn til eiga sikkerheit.

Robina er ein av mange som har blitt drepne i demonstrasjonar dei siste vekene.

Onkelen og tanten møtte Robina sist i sommar. Første nyttårsdag prata dei med ho for siste gong.

Robina ligna på Hali. Ho ville ofte ta bilete med tanta si.

Det er svært usikkert kor mange som har døydd i demonstrasjonane. Regimet seier tysdag at minst 2.000 er drepne. Fleire fryktar enorme mørketal.

Iran har gjennom åra fleire gonger vore råka av store demonstrasjonar mot det ultrakonservative prestestyret. Denne gongen blei dei tende av ein svært pressa økonomisk situasjon.

For Robina var det ein kamp for fridom.

Dette er Robinas historie og historia om eit farleg siste farvel.

– Ho kjempa

Robina var sosial, kreativ og hadde eit vinnande smil. Ho var den som knytte familien saman, fortel Hali med brestande stemme.

Dei kalla henne for «vesle blome», men storesøstera kalla Robina for «vesle Hali».

Hali og Robina ligna på kvarandre og budde i ulike byar, fram til Hali flykta til Noreg i 2015. Men då ho framleis budde i Iran drog Hali ofte for å vere med niesen.

Robina var opptatt av at familien matcha når dei skulle ut. Mora spesielt, som Hali seier ikkje brydde seg om korleis ho kledde seg.

For mens skolen, lærarar og familie trudde Robina skulle bli lege, hadde Robina andre planar. Ho ville studere mote og design.

Familien blei sjokkert og likte det ikkje, fortel Hali, men Robina ville gå sin eigen veg.

– Ho kjempa for det, seier tanten stolt.

– Eg hugsar at søstera mi ringde meg og sa til meg: Ho høyrer på deg. Ho liker deg. Kan du snakke med henne og berre be ho velje eit anna fag som naturfag eller matematikk?

Robinas mor var sjølv skreddar, men ønskte eit anna liv for Robina. Robina ringde Hali for råd.

– Eg sa til henne at du må følge det du liker og interessene dine. Familien blei veldig sint på meg, seier Hali med eit forsiktig smil.

Sjå videoen då Robina spelte gitar for første gong for familien.

Niesa begynte å studere på Shariati-universitetet i Iran, med ein draum om å seinare studere i Milano og opne sin eigen butikk i Iran.

Familien blei etter kvart stolt over vegvalet.

Det var etter at Robina drog heim frå desse studia at ho blei drepen i gatene i Teheran.

Ei dramatisk flukt

Robinas kropp blei frakta til eit bygg av styrkane til regimet. Familien, som hadde blitt ringt av Robinas venninner, sette seg i bilen i Kermanshah og køyrde til Teheran.

Der blei dei først nekta å sjå Robinas kropp, men Robinas mor skreik så høgt at dei til slutt fekk komme inn, blei Hali fortalt.

Der låg det mange fleire som hadde blitt drepne av regimet, ifølge familien.

– Dei måtte gå gjennom alle dei kroppane for å finne Robina, fortel Hali gråtkjøvd.

Dei siste dagane er det publisert fleire videoar av likhus i Iran i sosiale medium og på iransk statleg TV.

Ifølge Robinas mor var det over hundre lik der dei fann Robina, men Hali understrekar at ho ikkje veit om talet stemmer.

Etter å ha funne Robina skal dei ha smugla ut kroppen, utan at Hali nøyaktig veit korleis.

– Eg er veldig stolt av mora hennar, søstera mi, fordi ho greidde å stele kroppen til vesledottera si ...

Gjennom heile den åtte timar lange bilturen heim heldt mora Robinas hovud i fanget, dekka av blod.

– Vi var veldig heldige som fekk tak i kroppen hennar. Det er ikkje så mange som er så heldige som oss.

Blir nekta å sørge i offentlegheita

Familien ønskte eit siste farvel med Robina, gravlegge henne og deretter ha ein sørgeseremoni. Det skulle bli vanskeleg.

Regimet ønskte å få Robinas kropp tilbake og ville ikkje tillate ein offentleg sørgeseremoni, hevdar familien.

Familien frykta dei ville legge Robina i ei massegrav dekt av betong, ein praksis Amnesty meiner er del av eit pågåande lovbrot mot menneska. Regimet har nekta for praksisen i fleire tiår, påpeiker Amnesty.

Kvifor er sørgeseremoniane viktige?

Sørgeseremoniane går føre seg dagar eller veker etter gravferder eller bisetjingar og arrangerast av den avdøde sin familie.

Desse samankomstane bidreg til å styrke sosiale band og hjelp enkeltpersonar med å handtere sorga etter å ha mista ein kjær.

Kjenningar og familiemedlemmer samlast i ein moské eller ein privat heim for å uttrykke sine kondolansar til pårørande, be for og heidre minnet til den avdøde. Dei blir ofte leia av ein imam som les nokre vers frå Koranen.

Under revolusjonen i 1978 mobiliserte dei offentlege sørgeseremoniane motstand mot det daverande shah-regimet. Shahen blei erstatta av det nåverande mulla-regimet.

I demonstrasjonane som følgde seremoniane blei fleire drepne, som igjen førte til fleire seremoniar der motstanden mot shahen vaks.

– Den islamske republikken har lært den leksa, har Midtausten-ekspert Sina Azodi, tidlegare forklart til Sky News.

Familien blei tvinga til å gravlegge Robina i hemmelegheit i ein landsby mellom Kamyaran og Kermanshah.

Der tok dei farvel med Robina i det stille.

– Ho kravde fridom

Det var Robinas onkel Nezar som fekk den første telefonen om drapet på Robina.

– Han kom med eit kvitt ansikt, men eg trudde det var fordi det var kaldt ute. Eg begynte å ete frukost, men han hadde ikkje begynt. Så spurde han om han kunne snakke med meg, fortel Hali.

Ho gret så høglydt at Nezar var redd politiet skulle komme på døra.

Hali har knapt hatt energi dei siste dagane, fortel Nezar, men dei siste dagane har dei fortalt historia til medium over heile verda.

Dei nektar å la drapet på Robina gå forbi i det stille.

– Robina leid ein skyhøg pris for å demonstrere. Kvifor trur de Robina valde å demonstrere likevel?

– Ho trudde på fridom. Ho kravde fridom. Det er den enklaste retten ein har, seier tanta i Oslo.

Hvorfor er ikke NRK i Iran?

Irans grenser er stengt, og ingen får reise inn eller ut av landet.

NRKs Midtøsten korrespondenter får ikke visum av iranske myndigheter. Korrespondentene fikk avslag på visumsøknadene i november 2025, og får dermed ikke reise inn i landet.

NRK hadde sist en reporter i Iran i 2021.

Iranske myndigheter kuttet internett 8. januar. I en periode kunne iranere koble seg til Starlink-satellitter for å få tilgang til internett, men nå er heller ikke dette mulig.

Dette gjør det vanskelig å innhente og tidfeste informasjon fra innsiden av Iran.