Herold

Arbeidsløysa blant ingeniørar auka mykje i fjor. Det er berre starten, ifølgje fagforeining, som meiner politikarar og næringslivet må ta signala på alvor.

Vi treng fleire ingeniørar og teknologar, er beskjeden frå politikarar og næringslivet til unge i dag som skal ta val om utdanning.

Samtidig er det fleire med denne bakgrunnen som i desse dagar anten ikkje får jobb eller mistar han.

I 2025 auka arbeidsløysa blant ingeniørar stort. Og andelen nyutdanna ingeniørar utan jobb dobla seg i fjor frå året før.

– Vi ser nokre mørke skyer i horisonten her. Eg er usikker på om ein skal bruke ordet «krise» enno, men vi er bekymra, seier Kjetil Lein, president i Norges Ingeniør- og Teknologorganisasjon (Nito), til NTB.

Stavanger Aftenblad har også skrive om saka tidlegare.

Lågt, men «grunn til bekymring»

Tala frå Nito viser at:

* Rundt 1500 ingeniørar står i dag utan jobb.

* Sidan første kvartal i 2025 har arbeidsløysa gått opp med 28 prosent.

* Ingeniørarbeidsløysa steig med 40 prosent frå mars til september i fjor.

* I 2025 auka talet på saker om bistand til sluttavtalar i Nito med 35 prosent.

* Arbeidsløysa blant nyutdanna ingeniørar frå 2025-kullet er på 9,41 prosent – ei dobling frå året før.

* Det gjeld særleg ingeniørar innan oljebransjen, IKT og det offentlege.

– Sjølv om det blant befolkninga generelt kanskje ikkje er vanvitig høge tal, er det grunn til bekymring når ingeniørar og teknologar, som marknaden skrik etter, byrjar å bli ledige, seier Lein.

Ingeniørar har ofte jobb allereie før dei er ferdig å studere. Det er gjerne dei ein held på lengst når ein skal kutte i arbeidsstokken, ifølgje Nito-leiaren.

Han meiner det kan liggje eit frampeik i tala om at det er ting i vente som ikkje er bra for arbeidsmarknaden.

Ras av nedbemanningar

Det siste året har fleire bedrifter i industrien varsla nedbemanningar. Førre veke kunngjorde Aker Solutions, Noregs største leverandørselskap, at 500 årsverk skal kuttast.

Tidlegare har Worley Rosenberg, eit skipsverft i Stavanger, sagt at rundt 300 tilsette kan miste jobben. Og ConocoPhillips skal også kutte.

I tillegg varsla Hydro i fjor sommar at 750 stillingar ryk, og i Statkraft kan 500 stillingar rammast av nedbemanning i samband med kostnadskutt.

– Når vi får dei signala som vi gjer no, trur vi kanskje ikkje det vil stoppe der, seier Lein.

Den aukande arbeidsløysa i olje- og gassbransjen blir mellom anna knytt til at oljeskattepakken flatar ut. Den var eit grep politikarane tok under pandemien for å få fart på investeringane i oljenæringa.

Dei siste prosjekta som vart starta opp på grunn av pakken, er i ferd med å bli ferdigstilte.

Bakpå med omstilling

Samtidig som det er venta lågare investeringar på den norske sokkelen framover, lèt prosjekt innan fornybar energi enno vente på seg.

I mellomtida kan det oppstå eit vakuum, ifølgje Lein.

– Den grøne omstillinga har ikkje komme kraftig nok i gang til at vi tør å vere så optimistiske på den. Så viss petroleumsindustrien no går litt dårlegare tider i møte, så er vi ganske bekymra for at vi kan få ein lang periode utan at det skjer nokon ting.

Ei anna bekymring han har, er dei unge som ikkje kjem seg i jobb.

– Ein skrik etter kompetanse nokre stader, men det er klart at ein ung, nyutdanna ingeniør med 15 års erfaring er ganske vanskeleg å finne. Nokon må byrje å tore å tilsetje desse nye.

Mest bekymra for ingeniørmangel

Den aukande ingeniørarbeidsløysa skjer samtidig som bedrifter oppgir at dei manglar kompetanse og arbeidskraft.

Næringslivets Hovedorganisasjon (NHO) er derfor meir bekymra for mangelen på ingeniørar enn overskotet av dei.

– I 2024 mangla NHO-bedriftene om lag 7450 nytilsette innan ingeniør- og tekniske fag. Det er vanskeleg å seie kvifor tala er noko høgare no, men frå det bedriftene rapporterer vil behovet for ingeniørar auke og ikkje minke.

Det seier Rebekka Borsch, avdelingsdirektør for kompetanse, innovasjon og digitalisering i NHO, til NTB.

Ho seier at det er viktig både for kommande ingeniørar og erfarne å satse på kvalitet og relevans i utdanninga eller vidareutdanninga.

– NHO ventar at regjeringa følgjer opp NOU-en frå 2025 om ei kompetansereform med konkrete satsingar i forslaget til statsbudsjettet.

Oppmoding til makta

Nito-leiaren oppmodar også politikarane ta grep for å få fortgang på omstillinga av industrien.

Konkret ønskjer Lein mellom anna finansiering av viktige bransjeprogram som energi, digitalisering, kunstig intelligens og vatn og avløp, og dessutan ein sterk offentleg sektor.

Håpet hans kviler til så lenge på den såkalla omstillingskommisjonen, som vart vedteken i budsjettforhandlingane i haust på Stortinget, og som skal vurdere ulike vegar ut av oljealderen.

– Når vi såg kva ein fekk til med oljeskattepakken under pandemien, har vi håp om at denne omstillingskommisjonen skal kunne vere med og snu utviklinga.

(©NPK)