Herold

Me er for tida vitne til ein heilt nødvendig «oppvask» når det gjeld tenester innan pleie og omsorg i Voss kommune. Det er spesielt å leggja merke til den ulike oppfatninga av kvardagen i tenestene hjå tilsette og brukarar på den eine sida, og politisk leiing og administrasjon i kommunen på den andre. Og trass i fagre ord sit ein att med inntrykk av at me som er brukarar og pårørande ikkje skulle visst noko om korleis dei tilsette har opplevd situasjonen. Frå min ståstad som pårørande vil eg seie hjarteleg takk til modige legar og andre tilsette som tek belastninga med å seie ifrå.

Me hadde mor vår på Voss sjukeheim i nesten fire år, frå ho kom inn på korttidsavdelinga etter akutt sjukdom. Korttidsopphaldet vart forlenga fleire gonger før det vart gjort vedtak om fast plass på grunn av demens. No er det fleire år sidan ho døydde.

Mor vår møtte englar. Det var lett for oss pårørande å vita kven som var hennar nærkontakt på avdelinga, og ho knytte band til tilsette som ho var «på gruppe» hjå. Det såg me ikkje minst under pandemien. I ein periode på eit par månader var sjukeheimen stengt for vanleg besøk. Då dørene vart opna att, kunne me observera at mor vår i større grad hadde knytt relasjonar til dei tilsette, og ho gav ikkje uttrykk for at det hadde vore eit stort sakn å ikkje få besøk. All honnør til dei tilsette for dette.

Eit halvår før mor vår døydde informerte sjukeheimslegen oss om at det truleg gjekk mot slutten. Omtrent samtidig fekk me vita – «off the record» – at dei var i gang med full «omstokking» av dei tilsette på avdelinga. Det skulle bli nye grupper, utan omsyn til demens-råka sitt behov for stabilitet. Dette var ein fredag – ny bemanningsplan skulle vera verksam frå måndagen, og eigentleg skulle ikkje me pårørande ha visst noko som helst.

Kommunalsjefen kunne ikkje påverke dette, fekk me vita. Pårørande-kontakt eller noko forum for pårørande, fanst det? Nei, var svaret frå leiar for Voss sjukeheim, men kanskje eg kunne ta det på meg? Det kunne eg , og eg let vedkomande leiar få vita kva eg meinte om slike omveltingar i eit system der demens er den viktigaste fellesnemnaren for brukarane – med mi mor som eksempel. Eg visste ikkje om eg skulle le eller grina då leiar for Voss sjukeheim i neste augneblink lurte om på kanskje mor mi kunne vera brukarkontakt?

Det tok nokre månader før det var mogeleg å få til eit pårørandemøte med avdelingsleiinga. Frammøtet var stort. Avdelingsleiar presenterte seg som personalleiar – den som skulle leggja til rette for personalet sine behov. Det gav meining, men eg sakna brukar-perspektivet. Nestleiar presenterte seg som fagleiar. Bra, tenkte eg – det betyr sikkert fagleg ansvar for bebuarane. Det betydde det ikkje. Fagleiar hadde ansvar for den faglege utviklinga til personalet.

Så kven hadde ansvar for bebuarane sitt ve og vel? Kven skulle syta for at deira behov vart teke vare på, og at forskrifter om informasjon og påverknad vart etterlevd? Sjukeheimslegen? Kva meinte til dømes sjukeheimslegen om nye rutinar med omstokk av personalet kvart halvår? Eg sjekka. Vedkomande var ikkje spurd.

Tidlegare sjukeheimslege Ingvill Humlebrekke har fortalt om erfaringane sine. Det ho opplevde, var nett det eg observerte nokre år seinare. Det at sjukeheimslegen blir oversett og ikkje inkludert i teamet rundt brukarane kan verken knytast til Humlebrekke eller hakast av som eit «hendeleg uhell» - det framstår meir som ein del av systemet.

Politikarar og administrasjon har ei stor oppgåve framfor seg med å få dei ulike tenestene til å «hengja saman». Me kan ikkje leva med at administrativ og politisk leiing har så ulike oppfatningar av tenestene som det Hordaland har dokumentert dei siste månadene. Det trengst ei radikal endring. Lat tilsette komma til orde utan munnkorg, og lytt til brukarane og deira pårørande. Om kommuneleiinga er verd løna si bør dei greia dette utan at eitt eller anna ekspertbyrå skal tena seg rike på å laga spørjeundersøkingar. Ta på alvor det de har fått vita, de som er leiarar. Brett opp ermene og vis oss kva de er gode for. Bruk oss som har erfaring med systema dykkar. Me forstår at ressursane er avgrensa og utfordringane store. Slikt kan best løysast i fellesskap. Brukarar/ pårørande, tilsette i tenestene, administrasjon og politisk leiing treng ein felles plattform for å arbeida vidare med å skapa best mogelege tenester. Det må vera mogeleg å få til.