Herold

Nordmenn har aldri spist mindre fisk og sjømat. Helsedirektoratet ber politikarane komme på banen.

Peikar på prisvekst

Utviklinga bekymrar eksperten

Peiker på fleire positive utviklingar

Langt over tilrådd dose

NETTAVISEN: Dei siste ti åra har nordmenns inntak av fisk og sjømat stupt med nesten 18 prosent.

– Eg føler meg som ein papegøye når eg kvart år snakkar om at vi må ete meir fisk og prisen bør ned, fortel Linda Granlund, divisjonsdirektør for folkehelse og førebygging i Helsedirektoratet.

Tala er henta frå ein rykande fersk rapport, og dette er noko av utviklinga Helsedirektoratet ser mørkt på:

– Ein nedgang på 18 prosent er veldig mykje, konstaterer ho.

For medan inntaket av fisk og sjømat stuper, har sjømatprisane eksplodert med 63 prosent mellom 2015 og 2024.

I tillegg viser Granlund til ei undersøking frå Norstat der 71 prosent seier dei vil ete meir fisk, men det store fleirtalet seier pris er den viktigaste faktoren når dei skal handle.

– Det er utfordrande. Vi har gjentekne gonger sagt at prisane må ned. Prisane på matvarer vi vil at folk skal ete, medan prisane må opp på matvarer vi vil folk skal ete mindre av, seier ho og legg til:

– Dette er også tilrådd av WHO, men det er ei politisk avgjerd og ikkje noko vi avgjer.

Linda Granlund

Birger Svihus, ernæringsprofessor ved NMBU er også bekymra for utviklinga.

– Det er synd. Det er ei næring vi må ha nok inntak av, seier Svihus.

Raud og kvit fisk er rik på fleire viktige næringsstoff, som jod og omega 3-feittsyrer.

Som Nettavisen tidlegare har skrive om, får nordmenn i seg alt for lite jod gjennom kosthaldet.

– Det er ei urovekkjande utvikling at vi et så mykje mindre fisk, særleg når Noreg produserer så mykje av det, seier han.

Men Granlund vil gjerne trekkje fram fleire positive ting i rapporten. Det er ikkje slik at alt er bekmørkt blant nordmenns kosthald:

For første gong et nordmenn like mykje grønsaker som frukt og bær, ifølge rapporten.

– Det er ei kjempemelding! Eg har lenge meint at vi burde lagt mykje meir vekt på grønsaker og mindre på frukt. Både av helsemessige årsaker og av berekraftsomsyn, fortel Svihus.

Han har lenge følgt nordmenns kosthaldsvanar og vore ein talsmann for å innføre meir grønsaker i kosthaldet.

Mykje av frukta vi et inneheld mykje sukker og må ofte fraktast store avstandar for å komme til norske kjøkkenbenkar.

– Grønsaker derimot inneheld lite sukker, er rike på mineral og kan ofte vere kortreiste, fortel Svihus.

I rapporten blir det også peika på nordmenns saltinntak, som lenge har vore langt over tilrådd dagleg dose. I gjennomsnitt et menn mellom ti og elleve gram salt dagleg, medan kvinner et omtrent åtte gram dagleg.

*Anbefalt dose er 1,5 gram. *

– Det er openbert et stort problem, konstaterer Svihus.

– Det er openbert eit stort problem, konstaterer Svihus.

Han peiker på at ferdigprodusert mat er den største bidragsytaren til det høge saltinntaket i Noreg og trekkjer fram brød, kjøt- og fiskeprodukt. I tillegg til at ein tilset salt i maten sjølv.

– Løysinga er heilt urealistisk. Vi lagar ikkje mat frå botn slik vi gjorde før, dagens samfunn prioriterer det ikkje. Vi vel alt for ofte det enkle og raske i ferdigprodusert mat, fortel Svihus.

Granlund kjem med eit klart råd til nordmenn:

– Ver ekstra observant på saltinnhaldet i produkta du kjøper, og så er det ikkje nødvendig å salte ekstra ved kjøkkenbenken, konstaterer ho.

• Frukt og bær: Nedgang 15,16 prosent siste ti åra.
• Fisk og sjømat: Nedgang på 17,96 prosent siste ti åra.
• Lett- og skumma mjølk: Nedgang på 25,26 prosent siste ti åra.