«Full storm ved Stad» er ikkje så lett å sette inn i ein kost/nytte-analyse.

Ein tunnel full av kjensler

«Full storm ved Stad» er ikkje så lett å sette inn i ein kost/nytte-analyse.

Fiskarane hadde ikkje velsydde og kroppstilpassa våtdressar. Det var berre ei tynn fjøl mellom liv og død.

Kysttunnelen vil gje tryggare ferdsel langs kysten, og i Noreg finst det mange samferdselstiltak som gir lågare score på samfunnsnytte.

Ap-regjeringa må leggje meir av kjensler i vektskåla i den vidare vurderinga av Stad skipstunnel.

Lærdommen fra 1997

Når skal vi slutte å kjøpe billig, kinesisk teknologi?

EU-smellen: Hvor går Norge nå?

Regjeringen må levere – vi forventer handling nå

Debatt

Dette er et debattinnlegg som gir uttrykk for skribentens holdninger og meninger. Du kan sende inn debattinnlegg til debatt@dagsavisen.no.

Vil eg få i gong ein polariserande samtale i Oslo-gryta, så er det berre å ymte frampå om at prosjektet Stad skipstunnel ikkje er så galen ein idé.

Då møter vener og kjente meg med hovudristing. «Korleis kan det vere mogeleg å bruke offentlege pengar på noko slikt. Det er jo sjølve symbolet på offentleg sløsing», er vanlege reaksjonar.

Nokre av dei som ristar på hovudet, har sine røynsler med Stadhavet. Flatt hav og dårleg seglver kan inntreffe også der, men det er verkeleg «mot normalt» – som Leif Juster uttrykte det.

Eg vaks opp i dette området, og veit kva det inneber når Meteorologisk Institutt melder om «full storm ved Stad». Kråkenes fyr like ved måler om lag hundre stormdagar i året, særleg om hausten og vinteren.

Etter å ha budd i over 40 år i Oslo, kjenner eg framleis otten for dei verste stormane og orkanane.

Stad er halvøya som surfarar og andre friluftsentusiastar no reiser til for å oppleve høge bylgjer og kraftfullt ver. Verturismen er den eine sida ved tilværet, men det er også ei anna.

Langt ute på Stadlandet finn vi kyrkjegarden i Ervika. Den har røter tilbake til 1500-talet. Det er ikkje berre lokale folk som ligg gravlagt her, men mange omkomne etter talrike skipsforlis ved Stad.

Ikkje alle fekk ei grav på land. Stadhavet er rekna som den største kyrkjegarden langs kysten.

Eit besøk på denne gravlunden, så langt vest som ein kan kome i Noreg, er ei sterk påminning om kva folket langs kysten har levd med gjennom mange hundre år.

Statuen av kvinna som står og skodar ut over havet etter båten med ektefelle og kanskje fleire søner, gir eit realistisk bilete av kva folket hadde å streve med.

I motsetnad til dagens surfarar, hadde ikkje fiskarane velsydde og kroppstilpassa våtdressar. Det var berre ei tynn fjøl mellom liv og død. Kjenslene som kom i spel vart deretter.

«Vi er jo ikkje i 1749», uttalte ein redaktørkollega som er oppvaksen i Oslo. Han har det til felles med mange politikarar at dei ikkje har kjent havkjenslene på kroppen. Då er det lett å skrive ein skarp leiarartikkel eller skrote ei line i eit statsbudsjett.

Ein av dei som forstod kva slags politisk kraft kjensler kan mobilisere, var amerikanaren Roger Ailes. I 1996 gjekk han saman med mediemogulen Rupert Murdoch og grunnla TV-kanalen Fox News, som straks skaka dei etablerte amerikanske medieleiarane innerst i sjela.

Den eine millionen etter den andre av amerikanske TV-sjåarar melde overgang til Fox, og dei såg seg aldri tilbake. Ailes var ideologen, og han hadde eit enkelt mantra: «Folk røyster ikkje ut frå kva dei tenkjer og resonnerer seg fram til, men ut frå kva kjensler dei har».

Vi veit kva suksess Fox News vart, både på godt og vondt, men den brautande og ikkje så stuereine Ailes kan ha noko å lære oss om kjenslenes plass i politikken.

Dei kan ha meir kraft i seg enn grundige utgreiingar om samfunnsnytte og tilbakebetaling av offentlege investeringar.

For foreldre til born som bur i grisgrendte strøk og som må sende skuleborna langs ein rasfarleg veg, gjer det ikkje mykje inntrykk å møte ein økonomutdanna byråkrat som har tasta siffer inn på eit excel-ark og konkludert med at den truande fjellknausen ikkje skal sprengast.

Som utdanna økonom har eg respekt for tal som grunnlag for politiske vedtak, men tala kan aldri bli ståande åleine. Det er det vi har politikarar til. Dei skal vurdere heilskapen.

Det gjeld også for kysttunnelen. Den vil gje tryggare ferdsel langs kysten, og i Noreg finst det mange samferdselstiltak som gir lågare score på samfunnsnytte.

Bygging av tunnel vil vere ei handsrekning til kystnæringa og til dei som gjennom generasjonar har levd med den djupe respekten for sjøen og havet.

Poenget mitt er at Ap-regjeringa må leggje meir av kjensler i vektskåla i den vidare vurderinga av Stad skipstunnel. Då statsminister Jonas Gahr Støre etter valet sto fram og skrota Stad-tunnelen, kom vedtaket på eit svært dårleg tidspunkt for Arbeiderpartiet.

Budsjett-tabben med bortfall av gratis ferjer og studielån fekk størst merksemd, men skipstunnelen ligg i same distriktspolitiske gate og skapte lag på lag med frustrasjon i Kyst-Noreg.

Desse konkrete sakene gir inntrykk av at Arbeiderpartiet er eit distriktsfiendtleg parti som er motvillig til å kvele dyre samferdselsprosjekt i og omkring dei store byane, men som lettvint gjer det i grisgrendte strøk.

Opposisjonspartia såg straks at det var røyster å hente, og stortingsfleirtalet ga klar melding om at Kystverket skal forhandle med dei tre entreprenørane som vil konkurrere om å byggje Stad skipstunnel.

Dei partia som tener på polariseringa mellom by og land er Framstegspartiet og Senterpartiet. At Arbeiderpartiet så enkelt legg desse sakene i hendene på politiske motstandarar, er ikkje lett å forstå.

Ved siste val vart Jonas redda av Stoltenberg-effekten. Same kortet kan ikkje dragast ein gong til, i alle fall ikkje på Vestlandet.

Då er det betre politikk for Støre og hans mannskap å kvitte seg med tunnelsynet og forsone seg med at no er det på tide å få sprengt eit hol ved foten av Stadhalvøya.