Herold

Forskjellen mellom omdisponering og byggeløyve er vesentleg for ås lykkes med jordvern. Arealstrategien som del av utkastet til kommuneplanen er verdilaus ettersom den ikkje tek det innover seg.

Det er føresetnad for å kunne søke om byggeløyve at areal med matjord er omdisponert til byggeføremål med det er fortsatt mogleg å drive jordbruk på arealet så lenge bygginga ikkje er gjennomført. Det er altså tildeling av byggeløyve og ikkje omdisponeringa som er det kritiske punktet. Fram til byggeløyve er gitt og gravemaskinen får herpa matjorda kan den bli verna.

Den erkjennelse er kommet så langt “opp i systemet” at jordbruksministeren i sitt jordvernbrev utfordra kommunane å sjå på alle arealer som ikkje er bygd ned endå også dei som ligger i gamle reguleringsplaner. Såkalla planvask.

Kommunestyret har nyleg vedtatt ei ny arealstrategi som forarbeid til arbeidet med kommuneplanen. Det mest vesentlege punktet er målet om å redusere omdisponering av matjord til andre føremål enn jordbruk til maks 5 daa årleg. Det later til å vere eit stort steg i riktig retning. Ikkje minst i lys av at det er blitt omdisponert over 500 daa dei siste 10 år, 50 daa årleg. Det skaper eit inntrykk av at avgang av matjord skal bli avgrensa til 5 daa. Enkelte meiner at det betyr at jordvern i Randaberg nå er i balanse.

Det er det overhovudet ikkje.

For det fyrste og mest opplagte er tap av 5 daa matjord 5.000 kvadratmeter for mykje. Reduksjon frå 50 daa til 5 daa årleg er den same uansvarlege utvikling berre litt forseinka.

For det andre er det ingen retningslinjer i denne strategien som faktisk sikrer at denne maksgrensa blir overholdt.

For det tredje og kanskje viktigaste er det slik at Randaberg har ei såkalla planreserve på 444 daa. Dvs sjølv om kommunestyret ikkje omdisponerer noko meir areal dei neste 12 år er dette til ingen hinder for entreprenørene å søke på dei arealer som alt er omdisponert til nedbygging. Avgangen av matjord, den som blir bygd ned og dermed faktisk går tapt kan vere over 40 daa årleg i dei neste tre perioder utan at nokon kan hindre det.

Med mindre kommunen tar grep nå. Gjennomfører planvask slik jordbruksministeren forventer av oss.

Dei statlege planretningslinjer krev i dag at kunnskapsgrunnlaget vektlegger konsekvenser for matjorda/jordvern og matberedskap.

Reguleringsplanen for Harestadkrysset blei vedtatt 10. september 2015.

Ordene ‘matjord’ og ‘matberedskap finst i verken konsekvensutgreiinga eller ROS-analysen vedtaket baserer seg på. Det ville med andre ord vere eit ugyldig vedtak i dag. I tillegg har selve planen rukket å bli over 10 år gammel og kan difor ikkje vere noko anna enn fullstendig utdatert.

Vegkrysset raserer 187 daa, tilsvarende ønska maks tap av matjord ut 2063. Da bør vel den oppheves og sendes tilbake til Statens vegvesen?

Det hadde vore interessant å sjå statens reaksjon på ei slik utfordring på sitt prosjekt. I det oppdaterte totalberedskapsperspektivet er samfunnsnytten av å ta vare på matjorda opplagt mangfoldig mykje større enn dei få sekunder køyretid me kanskje kan spare ved å bygge ut vegen.

Det skjer ikkje ettersom det ville kreve politisk mot av ein annen dimensjon eller vere tvingde fram av matmangel me ikkje har sett sidan krigen.

Men kommunestyret burde da i det minste ta grep om eigne prosjekter. Fjerning av all bustadbygging på matjord ville spart 109 daa matjord. TKV bør også bli skrinlagt.

Vidare bør det innføres retningslinjer som begrenser tildeling av byggeløyver, ikkje berre omdisponeringa. Ved å si at byggeløyver gitt dei siste tre år i sum ikkje kan medføre nedbygging av meir enn 15 daa matjord ville en gi kommunedirektøren verktøyet til å halde nedbygginga under “ønska” nivå.