Herold

Formannskapet har med støtte frå kommunedirektøren på nytt innstilt på å øydelegge Holmaneset for ein 300 MW ammoniakkfabrikk. Han meiner samfunnsnytta er viktigare enn dette unike kystlandskapet og friluftsområdet. Korleis kan ein påstå at eit industriprosjekt veg tyngre enn ein naturperle av dei sjeldne?

*Innbyggjarane har sagt tydeleg nei, *noko kommunen neglisjerer. Allereie i 2023 bad Statsforvaltaren kommunen finne ein annan stad. Likevel nektar kommunen å lytte, og tviheld på at Holmaneset er eigna stad. Er tryggleiken vår mindre verd enn kommunen sin prestisje?

*Her er kva statsforvaltaren *i Vestland har sagt heile tida:

«På bakgrunn av dei nasjonalt viktige naturverdiane i området rår vi sterkt frå å gå vidare med planane, ikkje berre fordi dei vil øydelegge eit skogområde som er av dei eldste kystskogane som er kjent frå fylket, men også fordi det er fare for at utbygginga vil skade viktige marine naturverdiar i Holmasundet.»

Kommunen har enno ikkje tatt innover seg alvoret i saka. Dette kjem mellom anna til uttrykk i innstillinga som skal opp i kommunestyret den 18.desember 2025, der vi kan lese følgande: «Risiko for utslepp knytt til havari eller ulykker i driftsfasen er ut frå gjeldande regelverk og krav til tryggleikstiltak vurdert å vere så liten at eventuell påverknad frå slike hendingar ikkje kan reknast med».

*Når skal kommunen ta innover seg at ein ammoniakkfabrikk faktisk er ei storulykkesbedrift? *

Same kva kommunedirektøren måtte tru og meine om kor vidt ei ulykke kan skje eller ikkje, må ein forvente at tryggleiken til befolkninga kjem først.

Kommunen sin «grøne draum» framstår som eit mareritt for både folk og natur. Ulykker skjer, ofte grunna menneskeleg svikt, slik vi såg då NCL-fartøyet, som i årevis gjekk i rute her, plutseleg hamna i ein hage i Trøndelag. I dagens geopolitiske situasjon er sabotasje og hacking ein reell trussel mot energiforsyninga. Ammoniakk er ikkje berre ein energiberar, men også ein innsatsfaktor i våpenindustrien. Dette gjer anlegget til eit risikomål vi ikkje kan akseptere så tett på busetnaden.

*Samfunnsnytta av ein slik fabrikk kan vi ikkje sjå er vurdert nærare, anna enn at fleirtalet av politikarane i Bremanger er bekymra for klima og regnskog alle andre stader enn i eigen kommune. *

Statlege retningslinjer er klare: Nedbygging av karbonrik myr og skog skal unngåast for å bevare naturen si evne til karbonlagring. Klima- og miljøministeren gjekk seinast i oktober 2025 ut med ei tydeleg formaning til norske kommunar og statsforvaltarar om ei skjerpa oppfølging av plansaker som omfattar nedbygging av natur. Der skriv han mellom anna:

“Omdisponering og nedbygging av karbonrike areal, inkludert myr, tidevannssump og andre typer våtmark og skog, skal unngås så langt som mulig, slik at arealenes evne til lagring og opptak av karbon opprettholdes».

Bremanger kommune innstiller på å gjere det motsette. Dersom politikarane meiner alvor med å kutte utslepp, er det uforståeleg at dei overser fjerninga av 16,5 dekar myr og dei alvorlege NOx-utsleppa frå anlegget. NOx er ein aggressiv klimagass som skadar økosystema våre i opptil 100 år. Kvifor tel ikkje dette i kommunen sitt reknestykke?

*Holmanesprosjektet *på 300 MW er eit straumsluk utan sidestykke. Med eit forbruk på 1,26 TWh legg anlegget beslag på like mykje straum som 80.000 hushaldingar. Det er meiningslaust at nær halvparten av energien forsvinn som spillvarme rett i sjøen og i dei viktigaste økosystema vi har; ålegrasengene og tareskogen Ein temperaturauke i fjorden på rundt 1 grad, kan få uante konsekvensar for stadbundne artar, og den sterk truga kysttorsken.

Kommunen har inga dokumentasjon på at samfunnsnytta kan forsvare tapet av raudlista natur.

Tvilen vert forsterka av Cicero, som er skeptiske til samfunnsnytta, og NTNU, som slår fast at ammoniakk aldri vil bli hovuddrivstoff for global skipsfart. Financial Times skriv også om hydrogenbobla som sprakk. Sjølv Rambøll skriv (i samband med utgreiing i anna sak) at dei største barrierane mot ein skipsfart på ammoniakk, er at ammoniakk er giftig, gjev dårleg forbrenning, har N2O-utslepp og kan gje ammoniakklekkasjar. Teknologien er ikkje moden, skriv dei.

Kvifor skal vi ofre naturen vår for eit prosjekt med så tvilsam verdi?

*Kommunen si haldning til risiko og sårbarheit i Svelgen er høgst urovekkande. *

Ammoniakk lagrast nedkjølt til minus 33 grader, og ved ein lekkasje vil halvparten av væska straks fordampe til ei livsfarleg gassky. Dette er eit faktum som kommunen nektar å ta innover seg. Trass i krav frå innbyggjarane, har kommunen aldri utgreia eit «verst tenkeleg scenario». Vi veit ikkje kva konsekvensar eit utslepp vil få for liv og helse, verken på land eller i sjøen, berre at det er svært, svært farleg.

Det vi derimot veit, er at fylkesvegen, vår einaste veg til sjukehuset, vil bli stengd. Samstundes vil folk på andre sida av fjorden vere utan fluktmoglegheiter. Kommunen opptrer arrogant når bekymringa til innbyggarane ikkje blir tatt på alvor. Ingen kjenner i dag kva planar kommunen har for å sikre beredskapen for oss som bur utanfor det definerte tiltaksområdet, og kva slike planar inneber.

Torsdag 18.desember 2025 fell valet om Holmaneset. Skal ei naturperle av nasjonal verdi ofrast for å kaste straum på sjøen ? Vi risikerer å øydelegge viktige gyteområde og eit unikt kystlandskap som gjennom generasjonar har stor verdi som friluftsområde, ikkje minst også for småbåtar.

Ved å seie nei og lytte til innbyggarane og alle som åtvarar, har kommunestyret denne dagen mogelegheit å sikre sjøfuglbestanden og gje framtidige generasjonar ein trygg oppvekst med levande natur.

*La oss håpe *at kommunedirektøren og dei ansvarlege politikarane vil bli hugsa med eit positivt forteikn når siste stemme er talt på torsdag. Om ikkje, vil vi tru at Holmaneset ein vakker dag blir sikra statleg vern, om saka skulle hamne på klima- og miljøministeren sitt skrivebordet.