Herold

Statens havarikommisjon (SHK) har granska fire dødsulykker med 16–17 år gamle førarar på lett motorsykkel i 2024. Undersøkinga avdekker eit alvorleg og samansett risikobilde, og SHK tilrår no å heva aldersgrensa for lett MC.

Peikar på hjerneutvikling

Meiner også foreldre undervurderer risikoen

Statens havarikommisjon (SHK) har publisert ei ny temaundersøking som analyserer fire dødsulykker med ungdom på lett motorsykkel i 2024. Rapporten konkluderer med at unge førarar møter eit krevjande og samverdsett risikobilete, noko som undertrekar ein stor sårbarheit for denne gruppa.

Høg fart, ofte i kombinasjon med krevjande vegtilhøve som risikokurver, var ein medverkande faktor i fleire av ulykkene. I tillegg hadde tre av motorsyklane tekniske feil eller manglar som påverka stabilitet og kontroll, også vegtilhøve som ujamn vegbane bidrog til ulykkesutfallet. SHK peikar også på manglar ved sikkerheitsutstyr.

– Hjelmen si hurtigkopling opna seg i ei ulykke, og i to ulykker klarte ikkje hjelmane å ta opp og fordela energien frå støyten, skriv SHK om hjelmane som svikta i tre tilfelle der førarane omkom av hovudskadar.

I dei fire ulykkene mista sjåførar på 16 og 17 år livet.

Alle ulykkene har særtrekk, men ein samla analyse viser «eit tydeleg mønster av gjentakande tryggingsproblem som både handlar om åtferda og erfaringa til trafikantane, den tekniske tilstanden til køyretøya, vegforhold og effekten av tryggingsutstyr», heiter det i rapporten.

Forskningen viser at «ungdomshjernen ikkje er ferdig utvikla i dei funksjonane som vurderer risiko og tek raske avgjerder», skriv kommisjonen. Aldersgrensa for førarkort til motorsyklane er 16 år.

Dermed er det biologiske årsaker som alle tenåringar har til felles som gjer at dei vurderer og handterer risiko dårlegare enn vaksne, heiter det vidare.

Avdelingsdirektør Ingvild K. Ytrehus for veg- og landforsvaravdelinga til kommisjonen seier det er urovekkjande at ungdommar får køyra lettmotorsyklar med toppfart på opp mot 120 kilometer i timen.

– Med lite erfaring, høg fart, sårbarheit i tryggingsutstyr og motorsyklar med tekniske feil og manglar, møte dei eit risikobilete ute på vegen som er krevjande og samansett. Ei heving av aldersgrensa for lett MC er derfor eit rett og viktig tiltak ut frå ein tryggingsfagleg ståstad, seier Ytrehus.

Kommisjonen trekkjer fram tal frå Transportøkonomisk institutt (TØI) som viser at skaderisikoen på lett MC er svært høg per køyrde kilometer.

– Undersøkinga indikerer at både ungdom på lett MC og føresette undervurderer risiko og trur dei er sikrare i trafikken enn dei faktisk er. Dei må derfor setja seg betre inn i, og få meir informasjon om risikoen. I tillegg må opplæringa bli betre, og den tekniske tilstanden på syklane må følgjast tettare opp, seier Ytrehus.

Om ikkje aldersgrensa blir auka, meiner SHK at det trengst ein «heilskapleg, koordinert og omfattande innsats både på trafikant-, køyretøy-, infrastruktur- og systemnivå».

Ytrehus understrekar at aldersgrensa først bør aukast etter at transportbehovet til ungdommane og korleis risikoen kan forskyvast til andre tilgjengelege køyretøy er utgreidd.