Herold

Kommunane vert bedne om å gjere eit prinsippvedtak no, medan prislappen og organiseringa først skal greiast ut våren 2026.

*Styret i Sogn KO, som er samansett av kommunedirektørane i Sogn, ønskjer å leggja vertskommuneansvaret for Nav til Årdal. *

Men med tunge faglege motsegn frå både Nav Vestland og tilsette i fleire kommunar, står politikarane overfor ei krevjande avveging: Kor mykje veg omsynet til regional balanse opp mot faglege råd? Kor mykje skal ein låsae seg til «gje og ta»-pakken?

I den same pakken ligg det barnevern, skog og kart med høvesvis Sogndal, Vik og Luster som vertskommune. Fagområde som ikkje er knytt opp til statlege arbeidsplassar i Sogn, i motsetnad til avgjerda om Nav.

Aida Cisic-Dizdar, assisterande fylkesleiar i Nav Vestland har gjort det klart at dersom Nav Sogndal vert samanslege og leiinga lagt til Årdal, vil Nav Vestland sitt regionkontor Nav Sogn opphøyra.

Då kan Nav Vestland gjera Nav Årdal til regionkontor eller leggja Årdal til ein anna region. Heile regionkontoret vil då enda i ei omstilling.

Før jula ringjer inn har KO sagt at alle kommunestyre må gjera eit prinsippvedtak om lokalisering. Definisjonen av eit prinsippvedtak handlar om kva som skal gjerast, medan detaljvedtak handlar om korleis det skal gjerast.

Ifølgje framdriftsplanen skulle prinsippvedtaket i denne fasen handla om å inngå vertskommunesamarbeid, ikkje lokasjon. Etter at utgreiingsrapporten var levert, skulle dei politiske organa fatte vedtak.

Det er lett å forstå logikken til Sogn KO. Dersom målet er eit levande fellesskap i Sogn, kan ikkje samarbeid vera synonymt med sentralisering til regionsenteret kvar gong.

Mykje tyder likevel på at her har KO hoppa bukk over eit vesentleg punkt i framdriftsplanen når det gjeld Nav-samarbeidet. At utgreiinga skulle vera på plass før vedtak om lokasjon.

Noko som også Aida Cisic-Dizdar, assisterande fylkesleiar i Nav Vestland, peika i det digitale styremøtet i Sogn KO denne veka. Ho meinte at dagens situasjon hadde vore unngått dersom ein hadde følgt «oppskrifta» der vertskommune kom som steg to.

Styret i KO peikar på at Årdal er motiverte, har stabil drift og at den administrative analysen viser at dei teknisk sett er eigna til oppgåva. I ein desentralisert modell, der Nav framleis skal vera fysisk til stades i alle kommunar, argumenterer Sogn KO for at lokaliseringa av sjølve leiinga betyr mindre for tenestene til innbyggjarane.

*Dette er eit legitimt politisk standpunkt. Men politikk handlar også om å lytta til varsellamper. Og i denne saka kan det blinka raudt frå fleire kantar. *

Det er ikkje overraskande at Nav Sogndal vernar om sine eigne arbeidsplassar. Meir urovekkjande er det når tilsette i nabokommunen Vik ropar varsku. I distriktspolitikken er det vanleg at utkantane fryktar sentrum, men her krev Vik at regionsenteret tek styringa.

Argumentasjonen frå Vik er praktisk og jordnær: Dei fryktar at avstanden til Årdal vil gjera det «langt vanskelegare» å møtast fysisk, noko dei meiner er avgjerande for å byggja tillit og kultur i eit nytt samarbeid. Dei åtvarar mot ei «fjernleiing» og peikar på at Årdal ligg i utkanten av regionen geografisk.

Det tyngste motargumentet handlar om folk. Nav Vestland er klare på at Sogndal har dei beste føresetnadene for å rekruttera spesialistar og leiarar. Dette vert stadfesta av dei tilsette i både Sogndal og Vik, som peikar på at Årdal tidlegare har hatt utfordringar med å rekruttera til leiarstillingar.

I ein kompetanseorganisasjon som Nav er dette kritisk. Ein vertskommune som slit med å fylla nøkkelstillingar, vil raskt kunne gje eit dårlegare tenestetilbod til heile regionen. Sogn KO satsar på at Årdal sin motivasjon og stabilitet veg opp for dette, men fasiten kjenner ingen.

Det som gjer situasjonen ekstra spesiell, er at ingen enno veit kva gildet kostar. Sogn KO ber kommunestyra gjera eit prinsippvedtak no før jul, men økonomi, fordelingsnøkkel og leiarstruktur skal først greiast ut etterpå.

Dei tilsette i Vik etterlyser også kriteria: Dei skriv rett ut at dei «ikkje har fått vite kva kriterium som ligg til grunn for valet» av Årdal. Det teiknar eit bilete av ein prosess der konklusjonen var bestemt før kartlegginga var ferdig.

Detaljane om økonomi, leiarstruktur og juss skal greiast ut våren 2026. Då er det vel heller ikkje unormalt at vedtaket om lokasjon kjem etter ei slik utgreiing. Då vil det framleis vera tid til å justera kursen dersom utgreiingane viser at kostnadene blir for høge eller ulempene for store.

Konklusjonen må vera at her må politikarane få meir tid og fleire svar. Uvissa knytt til rekruttering, økonomi og samhandling er for stor. Kommunestyra bør utsetja saka til alle fakta, kostnader og ikkje minst konsekvensar – ligg på bordet.

Me er trygge på at ingen kommunar i Indre Sogn med vitande vilje vil risikera å setja dei statlege arbeidsplassane på Leikanger i spel. Sjølv om det vert sagt at valet av Årdal ikkje vil direkte *påverka dei statlege arbeidsplassane på Leikanger, så treng me alle å få vita også om det som kan skje *indirekte.

Kvifor kan ein ikkje då venta til alle grundige utgreiingar er gjort og ikkje støtta seg på vage tilbakemeldingar gitt i eit kaotisk digitalt KO-møte.

Sogn Avis gjer merksam på at ansvarleg redaktør sin son Jonas Førde er tilsett i Nav Sogndal.