Herold

«Vossestrand kjem i det heile til å verta ein aud og daud plass viss andre skal styra oss». Desse profetiske orda uttala Torstein Dukstad i heradsstyremøte i Vossestrand herad, 12. mars 1958, jamfør Bergens Arbeiderblad av 13. mars 1958. På sakslista stod samanslåing med Voss kommune, noko som vart gjennomført nokre år seinare. Dagens Voss herad består av dei tidlegare kommunane Vossestrand, Evanger, Granvin og Voss, samt Oksenhalvøya som kom ifrå Ullensvang.

Denne spådommen står heldigvis i tydeleg kontrast med visjonen til noverande Voss herad; «Eit sterkt regionsenter med levande bygder».

Meir av dagens nyhende er at det nyss er kome ein rapport ifrå PwC, med forslag til oss politikarar på korleis me skal få dagens kommuneøkonomi til å gå meir i pluss. Det er lagt fram forslag som til saman vil gje heradskassa kring 103 millionar mindre i utgifter kvart år.

Inne i dei forslaga ligg dei fleste kommunale tenestene som er att i gamle Vossestrand, Evanger og Granvin herad. Tenester som til dømes sjukeheimar og barnehagar. Eit gjennomgåande tema er at sentralisering gjev stordriftsfordelar og robuste einingar som er meir fleksible og som utnyttar ressursane betre.

Dette er ikkje nye ord for dei av oss som har fylgt med i lokalsamfunna våre dei siste åra. Me har vore borti ein god del sentralisering. Viss me går litt tilbake i tid so kan me finna fram nokre døme.

I 2020 vart Granvin slått i hopa med Voss, eit ledd i ein sentraliseringprosess iverksett av Solberg-regjeringa. Målet med samanslåingane var å «Sikre likeverdige tjenester, styrke lokaldemokratiet og skape økonomisk mer robuste kommuner». For å ivareta begge kommunane vart det skrive ein intensjonsavtale, der det blant anna vart avtalt at institusjonane 1–10-skule, sjukeheim, barnehage og heimesjuketeneste skulle oppretthaldast i Granvin. Seks år seinare står fleire av desse institusjonane for hogg i ein ny innsparingsprosess i den tenkte meir økonomisk robuste kommunen vår.

I 2012 røysta ein for H-alternativet i skulebruksplanen, som førte til nedlegging av Oppheim, Bolstad, Kløve og Bordalen skular, samt ungdomstrinnet på Evanger. Forventa årleg sparte midlar var då på 16–17 millionar, som inflasjonsjustert i dag er tilsvarande i underkant av 26 millionar. I PwC-rapporten ligg det inne forslag om kutt på 19,4 millionar til i Vossaskulen.

I 2012 vart det òg vedteke at Evanger aldersheim skulle flyttast til Hagahaugen, to mil vekke frå Evanger. Forventa årleg innsparing skulle vera på 1,37 millionar, 1,95 millionar inflasjonsjustert til dagens verdi.

For øvrig var avdelinga på Hagahaugen lagt ned 8. mars 2020, ikkje som eiga sak, men som ein del av eit økonomi og budsjett-vedtak. I PwC-rapporten ligg det inne forslag om å leggja ned sjukeheimane på Stronde og i Granvin, med førespegla innsparingar på 19,8 millionar årleg.

Kor er dei pengane me skulle ha spart i desse prosessane no? Har me trua på at me kjem til å sjå pengane me er førespegla me skal spara i desse nye prosessane? Har lovnadar og målsetjingar frå det offentlege noko langsiktig verdi, eller står dei seg berre til fyrste hinder i løypa?

Siste ordførar i Evanger kommune, Ivar Bjørgo, kom med denne oppmodinga til dei nye ordførarane i Vaksdal og på Voss i Horda Tidend, 24. desember 1963, då Evanger kommune vart samanslegen med naboane: «Ha eit ope øyra frå dei krav som kjem frå desse områdi i dei nye kommunane. Me krev ikkje serføremunar. Men me vil gjerne stillast likt, sett i relasjon til heilskapen i kommunane. Eg likar ikkje ordet utkant. Lat det difor ikkje verta grunn for å bruka eit sovore uttrykk. Di større einingane vert, di større krav set det til administrasjonsapparatet. Det heile må tuftast på tillit og samarbeid for at framvoksteren og utviklingi i kommunen skal verta best mogeleg for alle».

Desse orda tykkjer me står seg den dag i dag, og er noko me som representantar for senterpartiet både står for og jobbar for. Me må ta vare på heile heradet vårt, elles vert nok det profetien til Torstein Dukstad som slår til utanfor sentrum.