Jordmorberedskap i Vest-Telemark - inkludert Tinn?
Plus
Som prosjektleiar for jordmorberedskapen var dette noko av mitt arbeid som samhandlingskoordinator for Vest-Telemark og Sykehuset Telemark (STHF) i 2010. I Stortingsmelding 12 (2008-2009) «En gledelig begivenhet» fekk sjukehusa ansvar for fylgjeteneste for gravide med minst 1,5 timer reiseveg.
Eg opplever no at mykje fakta byggjer pĂ„ lesarinnlegg der feilinformasjon bĂ„de i Rjukan Arbeiderblad (RA), Vest Telemark Blad (VTB) og no Telen «satt» i pennen av «tre eldre damer» frĂ„ Tinn. I RA kunne ein ĂČg lese at dei hadde lagt ut pĂ„ sosiale medier - at folk ikkje mĂ„tte kome til Tinn dersom du er gravid, at dĂždlegheit for hjartinfarkt og hjerneblĂždning var dobbelt sĂ„ hĂžgt enn i landet ellers.
Politikarane i Tinn er angjeveleg ogsÄ korrupte!!
Sykehuset Telemark (STHF) har ogsÄ fÄtt sitt. Trudde engasjemente deira var avdi dei var glad i kommunen sin, men dette liknar ein vendetta mot STHF og Tinns politikarar.
Eg forstÄr at det er viktig for politikarane og folk flest med ny, riktig og meir informasjon med tanke pÄ Ä innlemme Tinn i beredskapen. Og har prÞvd Ä skaffe meg det.
Fylgjetenesten handlar om akuttenester/hastverk i ambulanse med fylgje av jordmor. Det er ikkje slik at jordmor skal fylgje alle. Jordmor i beredskapen vurderer om ho mÄ fylgje - og her er nok terskelen lÄg.
Mange kjem seg framleis til sjukehuset sjĂžlv - og dei kan i forkant ha hatt kontakt med jordmorberedskapen.
Fleire jordmÞdre i Vest-Telemark hadde alt, fÞr prosjekte kom i gang, snakka om at dei mÄtte fÄ til eit samarbeid. Dei reiste til Otta, som hadde etablert eit felles jordmorsamarbeid med 6 kommunar - for Ä fÄ gode innspill. Erfaringane frÄ VT var at det begynte Ä bli vanskeleg Ä rekruttere jordmÞdre til kommunane. Det fantes noko samarbeid mellom nÊre kommunar i feriar og vakansar, men stort sett besto beredskapen av «snille jordmÞdre», som i alle Är arbeidde aleine og tok i mot telefonar til alle dÞgrets tider.
Jordmor i beredskap blei rigga slik at dei skulle kunne ta i mot gravide i Seljord for konsultasjon, pĂ„ telefon og fylgje i ambulanse etter behov. Dersom mor var usikker, blei det ĂČg etablert eit sjukerom, sĂ„ jordmor kunne fylgje opp den gravide - dersom det var for tidleg Ă„ reise til STHF.
Jordmorberedskapen kombinert med arbeidet i kvar kommune gjorde rekruttering lettare. Forutsigbar arbeidstid, stÞrre fagmiljÞ og tettare samarbeid med STHF og hospitering pÄ sjukehuset. I dag blir dette samarbeid pÄ nasjonalt nivÄ sett pÄ som eit godt dÞme.
Ved oppstarten av beredskapen var det 133 fÞdslar i dei 5 kommunane i VT (talet hadde vore dei same i dei siste 5 Är fyri oppstart). Dersom ein inkluderar Tinn, sÄ er desse tala dei same i 2025 - altsÄ ingen auke med innlemming av Tinn. Dette er dessverre ikkje gode tal i ein befolkningsstatistikk for Vest- Telemark kommunane og Tinn.
I 2025 var det 134 fĂždslar i regionen inkl Tinn.
Tinn fÞrde statistikkar frÄ 2023-2025 over kontaktar til eigen jormortenesta . Samanlignbare tal for Seljordvakta.
Tal pÄ fylgeturar til STHF med jordmor:
I denne tida har det i Tinn vore stor vakanse (ubesette stillingar) og dette pÄverkar ogsÄ tala til Tinn. Sjukehuset Telemark har i fleire Är arbeidd med Ä fÄ til ein beredskap i Tinn. Rekruttering har, slik eg forstÄr, vore vanskeleg.
SĂ„ i prinsippet har beredskapen for Tinn vore i Seljord. Dette er bakgrunnen for at dei ynskjer Tinn inn i denne beredskapen.
Samtidigheitskonflikt har blitt eit stort tema i debatten om Tinn eller ikkje. SjukehusdirektÞr seier at i tida frÄ beredskapen blei etablert, sÄ har dette handla om 2 tilfelle. Smitidigheitskonfliktane har ikkje hatt nokon konsekvens.
«Kva med ei fÞdande i Tinn nÄr jordmor i Seljord er i Fyresdal », spÞr «Tinntrioen» i eit avisinnlegg.
Jordmor i Seljord reiser normalt ikkje frÄ vakta til Fyresdal for Ä treffe gravide. Jordmor kan evt koma i mÞte. Hovedregelen er at dei kjem til vakta i Seljord. Ein registrar alle gravide nÄr termin er fastlagt i eit samarbeid med jordmorvakta. Vakta har difor alltid oversikt over nÊre fÞdseler i kommunane. Om nokon fÞder andre stader/andre sjukehus, sÄ er dei likevel med i statistikken over fÞdslar i kommunen.
NĂ„r det gjeld Tinn sĂ„ fĂžder â pĂ„ STHF, â fĂžder pĂ„ andre sjukehus, ofte pĂ„ Kongsberg. Kongsberg er oppgradert til ein fĂždeklinikk med fleire tilsette fagfolk frĂ„ 2022. Dei har eit nĂŠrt samarbeide med Drammen sjukehus som ĂČg har kvinneklinikk. At dei som bur i Tessungdalen, Hovin eller nedre del av Tinn ofte vel Kongsberg som fĂždestad er naturleg. Det er STHF som mĂ„ betale for desse dĂžgnplassane.
Fyresdal har ĂČg hatt tradisjonar for Ă„ reise til Arendal, sĂ„ dĂ„ vi starta opp beredskapen var det mye dialog med Arendal sjukehus kring dette. Det er nokre fĂ„ som reiser til Arendal.
Dei andre kommunane i VT har reiseveg til STHF frĂ„ 1,5 til 3 timar og ved behov mĂžter jordmor dei i Seljord. Nokre vel ogsĂ„ andre fĂždeavdelingar som t.d. Kongsberg. Dersom ein fĂždande treng ambulanse frĂ„ Tinn til STHF med jordmor, vil jordmor vera i dialog med ambulansen. Det tek jordmor ca 30 minutt frĂ„ Seljord til Ărevella for Ă„ mĂžte ambulansen der, eventuelt koma ambulansen frĂ„ Tinn i mĂžte. Slik sett er jo ogsĂ„ Tinn tett opp til basen.
Ambulansearbeidarane og legane blir kursa i fĂždslar. Legar og ambulansepersonell er samarbeidspartnarar i heile akuttkjeden med blant anna jordmĂždre, psykiatri og andre helsetenester.
Skulle det oppstÄ ein fÞdsel i ein ambulanse ville alle sett pris pÄ at ambulansearbeidaren er drilla pÄ fÞdslar - pÄ lik line med anna akuttenester dei er trente i. Det er jo ikkje slik at dei skal ta over ansvaret for dei fÞdande frÄ jordmÞdrane fordi dei fÄr opplÊring!! I dag er det - inkludert Tinn - 8 ambulanser i regionen som inngÄr i beredskapen.
I Tinn har dei no fÄtt tilbod om jordmor 2 dagar i veka frÄ Notodden til svangerskaps- og barselomsorg, dÄ rekruttering har vore vanskeleg. Dette har politikarane i Tinn vedteke. Dette har «trioen» frÄ Tinn ogsÄ laga ein stor sak ut av. Jordmor skal bu i Tinn! I Vest-Telemark er det ikkje slik at alle jordmÞdrane bur i kommunen dei har svangerskapskontrollar i. Har ein behov for jordmor utanom faste kontrollar, sÄ er det vakt i Seljord 24/7.
BÄde Tinn og kommunane i Vest-Telemark er i fylgje Distriktsmeldinga - distriktskommunar gradert frÄ 1 til 6, sÄ ligg Tinn pÄ 5 og VT pÄ 6 - altsÄ nederst pÄ stigen. Jo lenger ned ein er pÄ stigen, desto lengre veg er det til tenester.
Eg er sjÞlv fÞdd og oppvaksen pÄ Rjukan. Eg ynskjer alt godt for Tinn framover og eg vonar at politikarane i Vinje endrar vedtaket om Ä ikkje innlemme Tinn.
Vis solidaritet med dei fĂždande, slik at dei ĂČg kan kome med i ein velfungerande beredskaps- og fylgjeteneste.
Sissel Jacobsen BitustĂžyl