MĂ„sholmen: Maritime forhold, kaifunksjon og containertrafikk
Plus
Samla sett viser gjennomgangen at fleire sentrale fĂžresetnader for MĂ„sholmen-prosjektet ikkje er tilstrekkeleg belyste eller dokumenterte.
Maritime forhold â simulering, marginar og vind
NÄr 20 m/s blir ein pÄstand utan dekning:
Utbyggar viser til 20 m/s som operativ vindgrense for containerhamn pÄ MÄsholmen, medan 12 m/s er lagt til grunn for TrolleskjÊret. Grunnlaget for TrolleskjÊret framstÄr ryddig og fagleg dokumentert. For MÄsholmen er situasjonen ein heilt annan.
Talet 20 m/s blir brukt aktivt for Ä forsvare bÄde kaidrift og utbygging, utan at det er lagt fram fagleg dokumentasjon som underbyggjer dette. Det vert ofte vist til ein simulator-test frÄ 2020, men utan rapport, samla vurdering eller dokumentasjon som viser kva testen faktisk konkluderte med.
Litt om simulatortesten og kva den faktisk viste:
SimulatorforsÞket i 2020 vart gjennomfÞrt med utgangspunkt I bruk av kommunal kai i GunhildvÄgen med eit skip pÄ 132 meter lengde. Testen viste at det ikkje var forsvarleg Ä anlÞpe denne kaia med slike fartÞy. Ein vart dÄ utfordra i simulatortesten Ä gjere enkle vurderingar av MÄsholmen for Ä sjÄ om det kunne vurderast nÊrare.
Allereie ved 15m/s viser simuleringane omfattande bruk av maskinkraft, inkludert bÄde halv og full astern over store delar av anlÞp og avgang.
Kaptein pĂ„ NCL Vestland opplyser at full astern aldri har vore â og aldri vil bli â brukt i normal drift. Behov for full astern betyr at noko uforutsett har skjedd og marginar er oppbrukt.
Basert pÄ det den provisoriske simulator testen faktisk viser, burde etter vÄrt skjÞnn 15 m/s allereie i 2020 vore fastsett som absolutt maksimal operativ vindgrense, for den typen skip. I staden har ein valt Ä bruke 20 m/s som argument, trass i manglande dokumentasjon.
Forskjell pÄ 132m og 150m containerskip:
⹠Dagens aktuelle fartÞy (NCL Vestland/Nordland) er 150 m langt. Volumet vert nesten dobbelt sÄ stort som skip brukt i simulatorÞving og vil sÄledes ha mindre grenseverdier enn eit 132m skip.
⹠Overgangen frÄ 132 m til 150 m tilsvarar nesten dobbel vindpÄverknad. Ca tall I tabell:
Vindstyrke Lengde/GRT VindpÄvirkning Lengde/GRT VindpÄvirkning
10m/s 132m/9000 12tonn 150m/17.932 22tonn
20m/s 150m/9000 50tonn 150m/17.932 85tonn
Kva grenseverdier er dÄ fornuftige pÄ dagens stÞrre skip?NÄr dagens skip I praksis er nesten dobbelt sÄ store, vil grensene fÞlgelig verte mindre. Er 12m/s eit tal som kan vÊre realistisk? Uformell prat med kaptein pÄ NCL Nordland/Vestland tyder pÄ at 12m/s er nÊrare sanninga enn 20m/s.
Kaifunksjon â MĂ„sholmen og industrielt behov
Dei planlagde kaiene pÄ MÄsholmen er utforma som reine containerkaier. Kaiene ligg ca 1.000 meter unna fabrikk, og er ikkje tenkt knytt til verken Global eller Cargill, og lÞyser difor ikkje eventuelle kaibehov til eksisterande industri.
Utbygging av MÄsholmen lÞyser dermed ikkje kaibehovet som industrien i GunhildvÄgen mÄtte ha.
Viser og til bÞlgeanalyse og overskylling der ein ved MÄsholmen anbefales ei fyllingshÞyde pÄ 3.3 m for Ä holde overskylling under grenseverdien pÄ 10 l/s/m, alternativt kan fyllingshÞyden vÊre noe lavere ved bruk av brystvern opp til 3.3 m.
Tilsvarende anbefaling for Trolleskjeret er ei fyllingshÞyde pÄ 2.6. Hvordan bÞlgene pÄvirker skip som ligg ved kai er ikkje omtalt.
Tungtransport â dokumentert nivĂ„ frĂ„ plangrunnlaget
Eit argument som stadig kjem att er tungtransport gjennom sentrum. Seinast i avisartikkelen frÄ havnesjefen peikar ein pÄ dette som eit hovedargument for prosjektet.
VÄr pÄstand er at dette ikkje stemmer og vil bruke plangrunnlaget og Statens vegvesen sin trafikkberegningsmetodikk for Ä dokumentere dette:
à DT: antall trafikk ein veg i snitt har kvar dag, snittrekna over eitt Är. à DT i GunhildvÄgen er i dag om lag 400 kÞyretÞy per dÞgn. 23 % er tungtrafikk. 92 tunge biler - som er 33.580 tunge biler I Äret.
Trafikkanalysen anslÄr ein reduksjon pÄ ca 4.600 tunge biler Ärleg etter utbygging av MÄsholmen, men fÞr anna industri nyttar omrÄdet. Fortsatt er det 28.980 tunge biler igjen til/frÄ GunhildvÄgen.
Ved full utbygging viser statens vegvesen sin trafikkberegningsmetode fÞlgende: à DT GunhildvÄgen vil kunne Þke med 90-360 tunge kjÞretÞy. Dvs Ärlig 61.380 tunge biler ved lavt anslag og 160.380 tunge biler ved hÞyt anslag. (Se utregning lenger nede)
Dersom ein ser i Markegata hvor det er uttrykt stĂžrst utfordring:
Ă DT I markegata er ca 12.000 hvorav ca 1.000 av desse er tungtrafikk. Ă rleg vert talet 4.380.000. Hvorav ca 438.000 er tungtransport.
Tek ein ut andel tungtransport ein sparar I startfasen (4.600), er andel tungtransport i Markegata 433.400 eller ein nedgang pÄ 1,14%. Tek ein alle passeringer utgjer reduksjonen 0,105%.
Containertrafikken utgjer ein svĂŠrt liten del av den samla tungtrafikken gjennom sentrum og lĂžyser inga trafikkutfordring I sentrum.
âą Merk: Trafikkanalysen omfattar berre containerdrift og kjend startfase.
âą Det fĂžreligg ikkje talfesta trafikkanslag for etablering av fleire verksemder.
⹠Trafikk ved vidare eller full utbygging av industriomrÄdet er ikkje vurdert.
âą Samla framtidig trafikkbelastning er difor ikkje dokumentert.
Trafikkanalysen viser altsÄ trafikkÞkning og med beskjeden reduksjon av tungtrafikk gjennom byen. Men viser ikkje bildet nÄr anna industri nyttar det nye industriomrÄdet.
Rapporten Asplan Viak â NĂŠringsareal og hamneforhold i GunhildvĂ„gen og FlorĂž (2025) omtalar MĂ„sholmen-lĂžysinga som:
âą eit tiltak for Ă„ gi auka nĂŠringsareal
⹠eit omrÄde for vidare utvikling av industriaktivitet
âą eit alternativ til andre nĂŠringsareal i kommunen
Dette stadfestar at MÄsholmen ikkje berre er ei «containerkai», men tenkt som eit strategisk nÊringsareal til andre som da fÞlgelig vil generere ytterlegare trafikk.
Kva vil vidare utnytting av industriomrÄdet bety for trafikktala:
Statens vegvesen sine trafikkberekningsmetodar viser at eit industriomrĂ„de pĂ„ 77.000/100.000m2 typisk genererer 600â1 200 kĂžyretĂžy per dĂžgn, avhengig av type verksemd, med 15â30 % tungtrafikk. (90-360tunge kĂžyretĂžy).
Trafikkanalysen lagt ved plangrunnlaget mangler analyse nÄr heile omrÄdet er tatt I bruk.
SjÞlv om ein nyttar laveste anslaga, sÄ vil full utbygging av MÄsholmen generere minst 600 fleire kÞyretÞy pr dÞgn hvorav minst ca 90 tunge kÞyretÞy. Med hÞgt anslag vil det generere 1200 kjÞretÞy, der ca 360 er tunge kjÞretÞy.
Dette viser at fokus bÞr vÊre Ä tilby nok areal til eksisterende aktÞrer, og kun det. à bygge ut stÞrre for Ä fÄ nytt industriomrÄde er ein driver for Þkt trafikk (ogsÄ tungtrafikk) uavhengig av om containerkai ligg pÄ kai G eller MÄsholmen.
Konklusjon:
Samla sett viser gjennomgangen at fleire sentrale fÞresetnader for MÄsholmen-prosjektet ikkje er tilstrekkeleg belyste eller dokumenterte. Dei maritime vurderingane bygger pÄ provisoriske mangelfulle simuleringar som viser smÄ operative marginar, utfÞrt pÄ mindre fartÞy enn dei som er aktuelle i dag, og utan at det ligg fÞre ei samla fagleg rapportering som underbyggjer dei operative grensene som blir nytta i planlegginga. Dette gir uvisse knytt til tryggleik, regularitet og faktisk gjennomfÞrbar drift under realistiske forhold.
Vidare viser dokumentasjonen at trafikkanalysen i hovudsak omfattar avgrensa og kjend startfase. Samstundes legg bÄde arealformÄl og forretningsmodell opp til eit industri- og nÊringsomrÄde som skal utviklast over tid, med fleire verksemder og stÞrre aktivitet.
Trafikk og belastning ved ei slik vidare utbygging er ikkje talfesta eller analysert, men samla framtidige trafikkpÄverknaden vil i henhold til statens vegvesen sine trafikkberegningsmodeller Þke kraftig, ogsÄ tungtrafikk vil dÄ Þke med 90-360 passeringar.
Langt utover gevinsten ein fÄr i startfasen ved bortfall av containertrafikk som har fÄtt mykje fokus.
Kjelder: iVest Consult / SimSea (2020) Simulatortest GunhildvĂ„genâMĂ„sholmen; fartĂžydata NCL Vestland; uformell prat med kaptein NCL Vestland/Nordland; Multiconsult (2023); «Trafikkanalyse for MĂ„sholmen», s. 18â20.; Multiconsult (2023), s. 27â29 (prognose etter utbygging); Statens vegvesen, teljepunkt Markegata (Ă DT ca. 12 000); iVest Consult (2021) Rapport GunhildvĂ„genâMĂ„sholmen; reguleringsplan MĂ„sholmen: Multiconsult (2023) Trafikkanalyse for MĂ„sholmen; iVest Consult (2021). Statens vegvesen â trafikkdata.no; Asplan Viak â NĂŠringsareal og hamneforhold i GunhildvĂ„gen og FlorĂž (2025); Statens vegvesen â HĂ„ndbok V713; kommunale trafikknotat basert pĂ„ same metodikk.