Herold

Kommunane har eit viktig samfunnsoppdrag som tenesteytarar: dei følgjer livsløpet til innbyggjarane, frå ein blir fødd til ein blir lagt i jorda. Dessverre ser vi stramme budsjett og kutt i kommunale tenester i heile Noreg. Kommunane blir sveltefôra av ein rik stat. Somme plassar er dei kommunale tenestene kronisk underbemanna, med stadig færre hender og stadig fleire lovpålagde oppgåver. Det vert kravd at kommunane løyser stadig fleire og meir komplekse oppgåver innan helse, omsorg, oppvekst og psykisk helse, utan at ressursane aukar tilsvarande. Kommunetilsette kjenner på det konstante dårlege samvitet av å aldri strekke til.

Innsparingsbasillen har bite seg fast også hjå Voss herad. Det private konsulentselskapet PwC er leigd inn for å sjå på organisasjonen. Den overordna bodskapen er klar: PwC tilrår å selje kommunale eigedommar, leggje ned barnehagar og sjukeheimar, leggje ned ikkje-lovpålagde velferdstilbod og kutte i det frivillige. Det vert tilrådd å auke både kommunal husleige og kommunale gebyr, og å omorganisere administrasjonen ved å flytte på tilsette. Talet på representantar i heradsstyret bør reduserast til eit minimumsnivå etter kommunelova.

Gjennom eit breitt spekter av store og små tiltak vil heradet spare éin million der og éin million der - til saman kanskje over 100 millionar av driftsramma på rundt 1,5 milliardar, ifølgje PwC. Det svarer til ei innsparing på totalt 6-7% av budsjettet. Det må påpeikast at leiinga i heradet ikkje nødvendigvis siktar på å gjennomføre alle innsparingstiltaka, då det eigentleg er unødvendig å spare så mykje som 100 millionar.

Vi er samde i at vi kanskje sparer nokre millionar her og no med dei tilrådde innsparingstiltaka, men vi fryktar at innsparingane kan føre til langt større utgifter i framtida. Kva skjer med barn og unge som blir nedprioriterte? Kva skjer med familiar og nærmiljø når nærbarnehagane forsvinn? Kva skjer med eldre og andre sårbare grupper som mistar helsefagleg oppfølging frå kommunen? Vi veit både at god førebygging, tidleg innsats og stabile tenester er langt billigare enn å reparere problem seinare, og at dei innbyggjarane som har størst behov for dei kommunale tenestene vil bli hardast ramma av tiltaka som PwC tilrår.

Offentleggjeringa av rapporten har skapt utryggleik og uvisse hjå mange kommunalt tilsette. Korleis skal kommunen vere ein attraktiv arbeidsplass når dei tilsette opplever utryggleik og uvisse i jobben sin? Kommunane konkurrerer allereie om arbeidskraft innan helse og oppvekst. Dersom tilsette opplever at dei kommunale arbeidsplassane blir stadig meir uføreseielege og pressa, kan det bli endå vanskelegare å rekruttere og behalde kvalifiserte tilsette.

Dersom kommunane ikkje lykkast i å gjennomføre samfunnsoppdraget sitt, vert tilliten riven sund. Eit lokalsamfunn er avhengig av gode skular, barnehagar, helsetenester og kulturtilbod for å tiltrekkje seg både innbyggjarar og arbeidskraft. I verste fall kan det bli mindre attraktivt å bu eller flytte til Voss. Det vil føre til store økonomiske tap for både herad og lokalt næringsliv. Ein kommune som ikkje lenger klarer samfunnsoppdraget sitt, vil stå overfor økonomiske og ikkje-økonomiske tap som går mykje lenger enn det vi ser i ein enkel innsparingsrapport frå eit privat konsulentselskap.

Vil kutt i talet på representantar i heradsstyret gje større effektivitet, eller vil det samle makt og innverknad på færre hender? Vil vi få betre kommunale tenester om færre parti får delta i politikken? Ein kritisk gjennomgang av drifta av kommunen kan sikkert synleggjera noko innsparingspotensial, men vi ser det som urealistisk å spare så mykje på drifta som rammene krev - samstundes som både kostnader og krav aukar.

Svaret på kommunane sine problem er openbert for alle som har auge og øyre: staten må løyve meir pengar til kommunane våre. Vi må sjå dei auka rammene som ei investering i framtida til velferdsstaten. I dag er det dei økonomiske rammene som dikterer korleis behova til innbyggjarane vert møtt, medan det einaste berekraftige er å jobbe for det motsette: at kommunane har økonomiske rammer som dekkjer innbyggjarane sine behov.

Omstridd rapport: – Her må takast store, viktige val på vegner av mange

Den omdisktuerte rapporten: No får politikarane fyrste sak på bordet

Så mykje betalte Voss herad for PwC-rapporten: – Forstår det er reaksjonar