Herold

Helsetilstanden til Hardangerfjorden har saman men korallreva på terskelen til fjorden fått mykje merksemd siste året. Torsdag 7. mai var fagdirektør Stein Byrkjeland i Folgefonnsenteret for å orientera og svara på spørsmål.

Lang og grundig prosess

Prosessen med å velja ut eit representativt utval av marine naturtypar langs kysten starta alt i 2001, og Ytre Hardangerfjorden var eitt av 37 område som vart føreslegne. I 2017 vart Ytre Hardangerfjorden sendt på høyring, og kommunar og næringsliv uttalte seg om forslaget. I motsetnad til ein del andre kandidatområde, var kommunane i Sunnhordland negative til å verna desse marine verdiane for framtida. For å imøtekoma verftsindustri og havbruk, vart grensene endra.

I orienteringa var Byrkjeland innom både føremåla med marint vern og kva trusselfaktorar ein tenkjer på for korallreva. Det etablerte marine verneområdet i Hardangerfjorden påverkar i dag ingen menneskelege aktivitetar. På sikt er havbruk og verftsindustri med oppankring av tunge konstruksjonar, utslepp av ulike substansar frå havbruk og annan industri dei mest nærliggjande trusselfaktorane.

Hardangerfjorden har mange funksjonar

Etter at Ytre Hardangerfjorden kandidatområde vart sendt på høyring i 2017, vart to store korallrev, Tråvasskallen og Valebrotrevet oppdaga utanfor kandidatområdet. Dette er dei største kjente fjordkorallreva i Noreg. Korallrev vart i 2025 identifisert som ein eigen, utvalt naturtype. Dei er viktige for mange artar og økosystem, og er i dag klassifiserte som nær truga.

Samla sett reiser dette ein del spørsmål om vegen vidare for Hardangerfjorden, sidan dei nemnde industriaktørane har planar for omfattande utviding. Fjorden er alt i dag godt pålasta med oppdrett og ulike utslepp. Saman med endringar i klimaet, auka temperatur, auka avrenning frå land og mørkare vatn, medfører dette ei negativ utvikling av vasskvaliteten.

Hardangerfjorden har mange funksjonar og føremål som må sjåast i samanheng. Han har gitt oss arbeidsplassar i fleire hundre år. Han forsyner oss med mat, torsk, lyr, sei, sild og brisling, hummar, kreps og mykje anna. Han er viktig rekreasjons-område for befolkninga, og han pustar og lagar oksygen til oss. Men samtidig har han ein funksjon som resipient for avrenning frå land og landbruk, kloakk og utslepp frå ulike industriaktørar. For oss som har fylgt denne saka ei stund, er det svært gledeleg at nasjonale styresmakter og samfunnet rundt fjorden har oppdaga at framtida for korallrev og resten av fjorden ikkje kan definerast berre av havbruk og annan industri.

Er lokalpolitikarane i utakt med faktagrunnlaget?

Tilstanden for fjorden opnar nye moglegheiter som stiller krav til nytenking. Å avvisa behovet for å ta vare på viktige og sårbare marine område, slik politiske leiarar i Sunnhordland gjorde i 2017 og på nytt i 2026, er ikkje nytenkjande. Det er i utakt med dokumentasjon og faktagrunnlag og motarbeiding av nasjonale og internasjonale forsøk på å få kontroll på klima- og naturproblematikk. Eit marint verneområde på dørstokken til Kvinnherad, er verkeleg ei fjør i hatten. Her ligg mange spennande spørsmål, oppgåver og oppdagingar og ventar, både for Folgefonnsenteret og Kvinnherad vidaregåande skule, som t.d. korleis vi kan balansera bruk og vern av fjorden.

Kanskje kvinnheringane skulle løfta ambisjonsnivået sitt litt og heller framsnakka det vesle marine verneområdet, og ta initiativ til å vidareutvikla det til den første marine nasjonalparken på Vestlandet, før det skjer andre stader?

Tore Hartvik Kristensen laga eit dikt om Hardangerfjorden som han framførte på møtet med Statsforvaltaren:

Hardangerfjorden

Oslofjorden den er død

Fiskeren mistet sitt daglige brød

Hardangerfjorden har svake lunger

Den må ikke dø for våre neste unger

Fisken samles rundt oppdrettsanleggene

Det er galskap og helt bort i veggene

Yrkesfiskere blir tvunget til å fiske der

Rundt hver eneste oppdrettsmerd

Det er ikke slik naturen skal være

Politikere og forskere må snart lære

Fisk og koraller er en felles skatt

Noe vi ikke må miste over natt

Det er håp i hengende snøre

Kan du høre meg Jonas Gahr Støre!

Rosendal 7. mai 2026,

Tore Hartvik Kristensen