Herold

Det er ingen grunn til å finne fram munnbind og bekymre seg for smitte frå hantavirus i Noreg, meiner vaksineforskar og immunolog Gunnveig Grødeland.

– Nordmenn kan ta det veldig med ro, faktisk. Dette hantaviruset, sjølv om det er skremmande og folk har døydd og det verkar skremmande, men det er veldig lite smittsamt, seier forskar Gunnveig Grødeland ved Universitetet i Oslo til NTB.

Ho er ikkje bekymra for virusutbrotet på cruiseskipet Hondius som har segla frå Argentina til Kapp Verde. Åtte personar er truleg smitta av andevarianten av viruset, og tre av dei har mista livet, ifølgje Verdshelseorganisasjonen (WHO). Grødeland seier viruset smittar først ved tett kontakt, nettopp som på eit skip.

– Det vil aldri bli ein pandemi ut av dette. Ein kan på ein heilt annan måte kunne isolere og handtere det smitteutbrotet. Så derfor så treng ein ikkje å vere bekymra, seier Grødeland.

6 tilfelle i Noreg i år

Det vart meldt om 34 tilfelle av musepest, sjukdommen som hantavirus forårsakar, i Noreg i fjor. Det viser tal frå meldingssystemet for smittsame sjukdommar (MSIS) og Folkehelseinstituttet.

Så langt i år er det meldt om seks tilfelle. Tre av dei er smitta i Noreg, medan dei tre andre er ukjende. Det er ikkje meldt om nordmenn på cruiseskipet.

Folkehelseinstituttet opplyser at dette ikkje er smitte av andevarianten, men varianten puumala, som kan gi sjukdommen musepest.

– Talet på tilfelle av musepest i Noreg varierer frå år til år, truleg relaterte til endringar i bestanden av klatremus, men dei siste åra har det typisk vorte meldt om 20–40 tilfelle av musepest årleg, seier overlege Helena Niemi Eide i smittevernavdelinga i Folkehelseinstituttet til NTB.

– I 2025 var det ein auke i hantavirusinfeksjoner i Amerika, og flest tilfelle vart melde frå Argentina, seier Eide.

FHI er ikkje kjend med at andevarianten har vorte påvist hos norske pasientar tidlegare.

– FHI vurderer at risikoen for smitte til befolkninga er svært låg, og ser ikkje noko grunn til bekymring i Noreg. Situasjonen medfører ingen endringar i gjeldande smittevernråd. Vi ser ikkje potensial for omfattande spreiing av andeviruset ved denne hendinga, seier avdelingsdirektør Siri Feruglio ved FHI i ei pressemelding torsdag.

Utbrot i Argentina

Mykje av kunnskapen om andevarianten av viruset, som er den som smittar mellom menneske, kjem frå eit utbrot i Argentina i 2018 og 2019, seier Grødeland.

Der vart det konkludert med at ein måtte ha vore maksimalt rundt ein meter unna ein smittsam for sjølv å kunne bli smitta.

– Ein vurderte også at ein eigentleg berre var smittsam éin dag, og det var når ein også hadde symptom. Det gjer jo at dette er noko heilt anna enn smittegrada til influensa eller koronavirus, seier Grødeland.

Viruset har ei lang inkubasjonstid, altså frå smitte til sjukdomsutbrot, som gjer det vanskelegare å spore. Likevel gjennomfører fleire land karantene for mogleg smitta nettopp for å avgrense dette.

Ingen ekstra beredskapsmøte

Det norske utvalet for smittevernberedskap, som mellom anna møttest den dagen landet vart stengt ned under koronapandemien, har ikkje hatt ekstraordinære møte om saka, opplyser Helsedirektoratet til NTB.

– Utbrotet vart likevel omtalt under ordinært møte i utvalet, der Folkehelseinstituttet (FHI) orienterte om situasjonen og den internasjonale utviklinga, seier utvalsleiar Helen Brandstorp.

Utvalet møttest 6. mai, og det neste møtet er planlagt 3. juni. Brandstorp seier Noreg følgjer situasjonen tett gjennom internasjonale samarbeid.

WHO seier også at ein må vere i svært tett kontakt for å risikere å bli smitta. Sjølv passasjerar som budde i same kabin som ein smitta på cruiseskipet, ser ikkje ut til å ha vorte smitta.

– Risikoen for allmenta ser ut til å absolutt vere låg, seier WHO-talsperson Christian Lindmeier fredag.

Rammer lungene

Når menneske blir smitta av hantaviruset, oftast gjennom avføring frå gnagarar som mus og rotter, er det to moglege sjukdomsforløp, forklarer Grødeland. Det går anten på nyrene, eller forårsakar lungesjukdom.

– Dette andeviruset ser ut til å forårsake lungesjukdom, seier ho.

Immunsystemet reagerer så kraftig på infeksjonen at det byrjar å bryte ned vevet i veggene i lungene, slik at ein kan få vatn i lungene. Symptoma er ganske liknande som ved alvorleg influensa og koronainfeksjon, og kan dermed vere vanskeleg å avdekkje.

Tidleg i sjukdomsforløpet er hovudverk, stølheit, stivleik og feber vanlege symptom.

Overlege Helena Niemi Eide i FHI seier at ingen av hantavirusene i Noreg eller Europa kan smitte mellom menneske. Også for andevarianten er den vanlegaste smitten likevel frå gnagarar til menneske, seier ho.

(©NPK)