Det har kome forslag frå Helse Møre og Romsdal sine prehospitale tenester om å erstatte ordinære ambulansar med ein‑reddar‑løysingar i fleire bygder i Møre og Romsdal.

Ein‑reddar‑ambulanser er ikkje likeverdig beredskap

Du leser nå et leserinnlegg. Det uttrykker innsenderens mening.

Dette blir presentert som eit «balansert» og fagleg forsvarleg tiltak. Full avvikling blir vurdert som for risikabelt, og difor vel ein ein‑reddar‑modellen. Men det er nettopp her problemet ligg: Når alternativet blir beskrive som det minst uheldige, betyr det ikkje at det er godt nok.

Les også:

Ein‑reddar‑løysingar gir ikkje same beredskap som ein fullt bemanna ambulanse. Det er eit faktum. Éin person kan ikkje samstundes vurdere, behandle, overvake og klargjere transport av ein alvorleg sjuk eller skadd pasient. I praksis betyr det at pasienten ofte må vente – anten på ekstra hjelp, på transport eller på avklaringar. Tida går. Marginane blir mindre.

For folk i byane kan dette framstå som eit teoretisk spørsmål. For menneske i bygder som Geiranger, Harøy og Midsund er det høgst reelt. Her er avstandane lange, veret skiftande og alternative ressursar få. Ferjeavhengigheit, topografi og sesongvariasjonar gjer at nettopp desse områda burde hatt styrkt, ikkje svekt, beredskap. Likevel er det her ein vel å redusere bemanninga.

Forslaget legg stor vekt på at ein‑reddar‑løysingar gir lokal tilgjengelegheit og rask førsteinnsats. Men tilgjengelegheit utan reell kapasitet er ei falsk tryggleikskjensle. Å vere først på staden hjelper lite dersom ein ikkje har moglegheit til å handle med nødvendig kraft. Akuttmedisin handlar ikkje berre om å vere der – det handlar om kva du faktisk kan gjere når du er der.

Det blir òg hevda at ein‑reddar‑modellen gir betre samsvar mellom beredskapsbehov og ressursbruk. Omsett til praksis betyr dette at ein tilpassar beredskapen til budsjettet, ikkje til risikoen. Når alvorlege hendingar først skjer – hjartestans, alvorlege traume, akutte fødslar – skjer dei sjeldan på «gunstige» tidspunkt. Då blir svakheitene i eit system som på førehand er strekt for langt, tydelege.

Eit anna bekymringsfullt aspekt er korleis risikoen blir flytta. Når ambulansar ikkje lenger er fullt bemanna, blir meir ansvar skyvd over på AMK, legevakt og kommunehelsetenesta, og i siste instans på pasienten sjølv og dei pårørande som er til stades. Dette er inga styrking av den akuttmedisinske kjeda, men ei fragmentering av ansvaret.

Innsparinga som blir foreslått gjennom desse tiltaka er relativt beskjeden i det store biletet. Konsekvensane kan derimot bli store. Når beredskapen blir svekt i distrikta, rammar det ikkje «systemet» – det rammar enkeltmenneske. Det rammar den som bur lengst unna, har færrast valmoglegheiter og er mest avhengig av at hjelpa faktisk fungerer når ho trengst.

Likeverdige helsetenester betyr ikkje at alle får det same på papiret. Det betyr at beredskapen må ta omsyn til risiko, avstand og sårbarheit. Ein‑reddar‑løysingar gjer det motsette. Dei reduserer tryggleiken der behovet for robustheit er størst.

Spørsmålet er difor ikkje om ein‑reddar‑modellen er betre enn ingenting. Spørsmålet er om vi som samfunn er villige til å akseptere ei ordning der folk i bygdene må nøye seg med mindre tryggleik fordi det er billegare.

Vil du skrive i På tråden? Send e-post til ordetfritt@r-b.no

Vil du skrive leserinnlegg? Send e-post til ordetfritt@r-b.no

Her finner du meningsstoffet i Nordvest debatt – Rbnetts meningsportal