Herold

Eftas overvakingsorgan Esa opnar formell sak mot Noreg om vassdirektivet med bakgrunn i Førdefjord-saka. Samtidig skal Høgsterett sjå på det same.

Esa meiner at Noreg ikkje har dokumentert at det finst tungtvegande grunnar som kan forsvara at miljøet i fjordane blir skadelidande, heiter det i ei fråsegn.

Vassdirektivet pålegg EØS-landa å hindra at miljøtilstanden i vatn blir dårlegare. Unntak kan berre gjerast på strenge vilkår, mellom anna om det gir fordelar for helse, tryggleik eller berekraftig utvikling som gjer opp for miljøpåverknaden.

Det er dette unntaket Noreg har nytta i sakene i både Repparfjorden og Førdefjorden, noko Esa meiner ikkje er på sin plass.

Esa ventar på svar

I eit [brev](https://www.eftasurv.int/cms/sites/default/files/documents/gopro/Case 86194 College Decision 08126COL - Letter of formal notice - Norway - Incorrect and incomplete implementation a.pdf) til Klima- og miljødepartementet datert torsdag 23. april varslar Esa at saka er opna. Noreg har no to månader på seg til å uttala seg før Esa tek stilling til om saka skal takast vidare.

– No ventar vi på svar frå Noreg før vi eventuelt tek neste steg, seier kommunikasjonssjef Jarle Hetland i Esa til NTB.

Dersom Esa og Noreg ikkje blir samde, vil saka gå tilbake til Efta-domstolen, som har siste ordet når det gjeld tolkinga av EØS-reglane.

Gått i Efta-domstolen

I fjor sommar vart Førdefjord-saka teken til Efta-domstolen, som konkluderte med at reint økonomiske omsyn ikkje kan tena som grunngiving for å tillata slik forureining. Dommen i Efta-domstolen er ikkje juridisk bindande, men er ein rådgivande uttale.

Søksmålet miljøorganisasjonane Natur og Ungdom og Naturvernforbundet inngjekk mot staten skulle gå i lagmannsretten nokre månader seinare. Det var stor spenning om dommen ville få utteljing der, noko han gjorde.

Borgarting lagmannsrett slo fast at løyva staten hadde gitt til sjødeponi, er ugyldige og i strid med vassforskrifta og EUs vassdirektiv. Rettsavgjerda vart likevel anka til Høgsterett, som skal behandla denne saka frå 27. april til 5. mai 2026.

Det er førebels ikkje kjent kva innverknad Esa-saka kan ha på behandlinga i Høgsterett.

Kritiserer norsk rett

Esa meiner no mellom anna at Noreg ikkje har forhalde seg til unntaksregelen på rett måte i norsk rett.

– Ved å tillata prosjekt som svekkjer miljøtilstanden i vatn utan at vilkåra for unntak er oppfylte, har Noreg brote forpliktingane sine etter EØS-avtalen, heiter det i ei fråsegn frå Esa.

Miljøorganisasjonane har fleire gonger bede om mellombels forbod mot dumping av gruveavfall i Førdefjorden fram til Høgsterett har behandla saka. Dette kravet har ikkje vorte teke til følgje i norsk rett.

(©NPK)