Herold

Da Trump la fram sin plan for fred mellom Ukraina og Russland, var svaret frå den norske regjeringa resolutt: Norge bevilga straks 11 milliardar kroner ekstra til våpenkjøp for Ukraina. Meir tydeleg kan det ikkje seiast: Norge støttar ikkje arbeidet for fred.

Det Norge vil, er å bidra til at Ukraina med militær makt, driv Russland UT av landet. Det kan koste ein god del av oljefondet, mange menneskeliv vil gå tapt, men det er der «vi» er. Dagleg blir vi innprenta, særleg gjennom NRK og Dagbladet, at det hastar med å ruste opp i Norge. Russland vil ikkje nøye seg med Ukraina: Etter at Russland først har angripe dei baltiske landa kan Norge stå for tur, blir vi fortalt av dei som visstnok har ekspertkunnskap på slikt.

Alternativet til ein fortsatt utmattingskrig i Ukraina er ei fredsslutning, langs frontlinja der den går i dag. Det betyr at Ukraina vil miste Krym og mesteparten av fire fylke. Dette utgjer nærare 20% av landarealet. Når det no kjem eit fredsinitiativ frå USA, er bakgrunnen at Ukraina, trass i enorme tilførslar av våpen og pengar frå vestlege land, ikkje maktar å drive russarane ut. Det er blitt svært vanskeleg å rekruttere soldatar til fronten; mange deserterer og hundretusenvis av stridsdyktige menn, forståeleg nok, drar til utlandet for å sleppe unna krigen.

*Grunnen til *at Ukraina sin strategi ikkje har lukkast, er at krigen har blitt ein skyttargravskrig. Over skyttargravene flyr droner som registrerer einkvar bevegelse. Den som vågar seg opp og ut av skyttargrava vil med ein gong bli oppdaga, og med stor sannsynlegheit drepen. Samtidig foregår artilleri- og rakettangrep for fullt, og det døyr tusenvis av soldatar (og ein del sivile) på begge sider.

*Ein krig *som ingen kan vinne er det etter vårt syn meiningslaust å vidareføre. Menneskeliv går tap, og økonomi og velferd både i Ukraina, Russland og Europa forøvrig blir svekka. Og ikkje minst: Den krigshandlingane og våpenproduksjonen går ut over miljøet, med eit enormt utslepp frå bruk av olje, gass og kol. Men dette snakkar ingen om.

Ei fredsløysing langs frontlinja er ingen kapitulasjon. Ukraina vil bestå som sjølvstendig stat, med 80% av sitt opphavlege areal. Det kunne gått atskilleg verre: Russland kunne gjennom sitt lynangrep 24. februar 2022 tatt kontrollen over HEILE landet. Fredsavtalen må innehalde ein gjensidig tryggleiksgaranti – både for Ukraina og for Russland – med USA som garantist på vestleg side.

For Russland, og Putin spesielt, vil ein fred basert på dagens frontlinje opplevast som eit nederlag. Russland har okkupert 20% av Ukraina sitt areal, mens målet var 100% kontroll over landet. Det vil vere vanskeleg å framstille dette som ein seier. Putin skal slite med å forklare korfor så mange russiske liv gjekk tapt, med eit slikt resultat.

Men den store taparen ved ei fredsløysing er regjeringane i Vest-Europa, Norge inkludert. Det vil bli ei smertefull realitetsorientering for europeiske elitar. Men viss Europa med fred får råd til å produsere velferd og ikkje «berre» produsere våpen, vil folk flest sjå det som positivt.

Og USA? Trump er kanskje både forrykt og mentalt svekka, men utan tvil har han rett i at USA vil tene på fred. Trump har sikra seg tilgang til 50% av Ukraina sine mineralressursar, og ser for seg lukrative kontraktar for amerikanske firma ved gjenreisinga av krigsherja område. Og ved fred kan USA konsentrere seg om det som landet ser som sitt primære problem: Demme opp for Kina.

Oppsummert er det ingen grunn til å frykte fred i Ukraina. Fortellinga om at Russland står klar til å erobre europeiske Nato-land, er grunnfalsk. Det er trist at Norge sitt engasjement berre går langs våpen-sporet. Våpenstøtte til Ukraina er riktig, men utan eit tilsvarande sterkt engasjement for fred og fredeleg sameksistens på lengre sikt, gjer vi ein dårleg jobb.