Herold

Det er då underleg at nokon vil bygge nordover eit transportmiddel som hadde si store utbyggingstid i Noreg for meir enn 100 år sia.

Me blir stadig påminna av jernbaneentusiastane gjennom Nordnorsk debatt om kor nødvendig det er å få bygd Nord-Norgebanen (NNB), jernbanen skal bli eit sikkert transportmiddel for næringslivet, busetting, beredskap og Forsvaret.

Hovudtemaet som går igjen, er vedtak av 20.04.2021, der Stortinget ber Regjeringa setje i gang arbeidet med å realisere NNB. Fleire debatantar har i ettertid understreka at dette vedtaket ikkje er bindane, men meir ei oppfordring. Like fullt gjer entusiastane eit iherdig forsøk på å hamre inn at stortingsrepresentantane må stå for det vedtak dei har vore med på.

I den vidare framsnakka om jernbanen, blir me mellom anna fortalt: Når ver og vind stenger vegane, flyene står på bakken og båtane ligg til kai, evner jernbanen å halde samfunnshjulene i gang. I tillegg blir det satt fram at vegar kan blokkeras, ødelegges eller overbelastes, ein jernbaneakse gir fleksibilitet og robusthet. Og uten jernbane i Troms og Finnmark får nasjonen Norge eit forsvar med radikalt redusert kampkraft og tilgang til strategisk mobilitet?!

Dette kan då umogleg vere norsk jernbane som er grunnlag for desse påstandane. Tilstanden til norsk jernbane er at det knapt nok går ein dag utan større eller mindre problem med togtrafikken. Sørlandsbanen (jernbanen mellom Oslo og Stavanger) har så mange innstilte avgangar at buss for tog er meir regel enn unntak og jernbanen mellom Trondheim og Bodø - den er delt i to. Årsaka til dette er leirskredet 30. august 2025 i Levanger som tok med seg både E6 og jernbanelinja. E6 var køyrbar og ferdig asfaltert 8. november etter ombygging forbi rasstaden, altså køyrbar igjen etter litt over to månader. Jernbanen derimot tar ein sikte på å ha køyrbar i juni 2026, nesten eit år etter hendinga.

Det som kjem fram av denne hendinga, er at veg og jernbane er like sårbar, men det tar berre så mykje lengre tid å få jernbanelinja køyrbar att. Denne hendinga og ei togavsporing i Nord-Sverige, førte til at Asko nord droppar toget. Vi tør ikke satse på tog fremover, er utsegna. No nyleg vart E6 i Nordland stengt fordi ein gamal buss brann opp inne i ein tunnel, etter halvanna døgn er vegen opna for regulert trafikk. Med Nordlandsbanen delt i to og E6 stengt, må ein erkjenne at båten og havet er den sikraste transportvegen her nord, båten er upåverka av steinras,leirskred og tunnelbrannar.

Men det er då underleg at nokon vil bygge nordover eit transportmiddel som hadde si store utbyggingstid i Noreg for meir enn 100 år sia - ein jernbaneentusiast spør då også slik: Er vi virkelig i 2025?

No er det også sånn at korkje næringslivet eller Forsvaret, som entusiastane har peikt ut til å ha stor nytte av NNB, har stått på eller står på barrikaden for denne banen. Og utanom jernbaneentusiastane, som gjer mykje av seg, er interessa heller laber - det kom godt fram av jernbanemarsjen som vart halde i august 2023, der var det brukt mykje energi på førehandsomtale, men i ettertid har ikkje entusiastane referert meir til denne marsjen.

Når verkelegheita er at korkje næringslivet her nord eller Forsvaret engasjere seg for NNB, blir det berre fantasien og bitterheita til jernbaneentusiastane som står igjen - og den verte me bombardert med.