Herold

For tre veker sidan starta eg i ny jobb som prosjektleiar for nynorskprosjektet «Meir mål i Rogaland», som er eit samarbeid mellom Nynorskkommunane (LNK), Rogaland Mållag, Noregs Mållag, Garborgsenteret, Nynorsksenteret og Nynorsk kultursentrum. Målet med prosjektet er å styrka nynorsken i Rogaland.

Dei tre fyrste vekene har eg hatt føredrag for norsklærarane i vidaregåande skule og delteke på Nynorskstafetten. Her har eg treft mange fine folk – lærarar, avdelingsleiarar og rektorar – som har eit hjarte for nynorsken. Samstundes ser eg at me har eit stykke å gå, kanskje spesielt når det gjeld haldningane til nynorsk, både i og utanfor skulen.

Då forbrukarøkonom Silje Sandmæl (kjent frå Luksusfellen) før sommaren vart spurt om kva for eit skulefag som måtte vika for å få plass til privatøkonomi, svarte ho sjølvsagt «nynorsk». Eg visste ikkje at det finst eit eige fag som heiter nynorsk. Og det gjer det jo sjølvsagt ikkje, for nynorsk er eit skriftspråk som er likestilt med bokmål, og som kan brukast i absolutt alle fag i skulen. Og i motsetnad til kva mange trur, er ikkje nynorsk det same som sidemål.

For nokon skuleelevar her i Sandnes er nynorsk faktisk hovudmålet. Likevel høyrde me i løpet av Nynorskstafetten ein del skulefolk som konsekvent snakka om «bokmål» og «sidemål», som om nynorsk automatisk er sidemålet for alle skuleelevar. For det er jo bokmålet som er det nøytrale, det umarkerte, det normgjevande. Og i Sandnes er det også det dominerande skulespråket.

Talet på grunnskular som framleis har nynorskelevar i Sandnes kommune i dag kan vel teljast på éi hand. Til og med på nynorskbastionen Malmheim, som for over gjekk ti år sidan gjekk frå å vera ein «skule» til å bli ein «skole», har nynorsken blitt utradert. Og det same kan vel fort skje på skular som Sviland og Høle. Kva har skjedd med nynorsken i Sandnes? Og finst det håp for at nynorsken kan få ei ny stordomstid nord for Skjævelandsbrua?

Sjølv var eg så heldig (eller uheldig om du vil, men eg lærte aldri at nynorsk var dumt) å få gå i nynorskklasse på Ganddal skule på 1990-talet. Mor mi kjem frå Bryne og hadde sjølv gått i nynorskklasse på skulen, så ho forstod verdien av å ha nynorsk som hovudmål. «Bokmål lærer du uansett», sa ho. Og det stemte jo, for då eg byrja på ungdomsskulen, og skulle ha både hovudmål og sidemål, trong eg ikkje læra meg å skriva bokmål. Det viste seg at mor hadde rett, eg hadde lært det meir eller mindre automatisk. Gevinsten? Eg var like stødig i begge målformer, og fekk like god karakter i både hovudmål og sidemål.

I dag er eg utdanna lektor, med mastergrad i nordisk språkvitskap. Hadde eg blitt den eg er i dag utan nynorsken? Kanskje, kanskje ikkje. Og det er sjølvsagt ikkje meininga at alle skal bli lektorar eller språkforskarar. Men nynorsk har like stor verdi som bokmål (og engelsk, for den saks skuld) i alle yrker, eg trur berre ikkje alle tenker over det. Det er det jo lett å sjå om ein ser kva for eit språk som dominerer i samfunnet. Derfor blir eg så glad når eg ein sjeldan gong ser lokale firma bruka nynorsk. Kan me gjera nynorsk greitt i Sandnes igjen?