Herold

Klima- og miljøministeren er i Brussel for å be om «snillare» reglar, mens stortingsfleirtalet set på bremsene. For kystkommunar står milliardar av kroner på spel.

Saka oppsummert:

– Klima- og miljøministeren er i Brussel for å be EU om meir tid og tilpassing av EUs reviderte avløpsdirektiv til norske forhold. – Direktivet krev strengare reinsing av avløpsvatn, noko som kan føre til store kostnadsaukar for norske hushald, spesielt i kystkommunar. – I Øygarden kan avløpsgebyret auke frå 7.400 til 14.000 kroner årleg utan justeringar i definisjonane. – Stortinget krev ei ny utgreiing av konsekvensane før direktivet blir implementert i norsk rett. – Noreg meiner at geografiske forhold som fjordar, kaldt klima og spreidd busetnad gjer at vi treng andre reglar enn Sentral-Europa. Oppsummeringa er laga av ei KI-teneste frå OpenAI. Innhaldet er kvalitetssikra av NRK sine journalistar før publisering.

Det bryggar på ny opp til politisk storm rundt EUs reviderte avløpsdirektiv.

Denne veka reiste regjeringa til Brussel med eit klart mål:

Norske kommunar treng meir tid, og krava må tilpassast norske forhold.

– Eg opplever at vi har diskutert godt dei utfordringane vi har. Det er mange anlegg i Noreg som må oppgraderast på kort sikt, seier klima- og miljøminister Andreas Bjelland Eriksen (Ap) til NRK.

Dobling av gebyra i fleire kommuner langs kysten

Bakteppet er dystert for norske lommebøker. Det nye direktivet krev strengare reinsing av alt frå nitrogen og fosfor til restar av legemiddel og kosmetikk.

For mange kystkommunar betyr det at gamle anlegg må vike for teknologisk avanserte reinseparkar.

Rekninga hamnar direkte hos norske hushald.

FAKTA: EUs nye avløpsdirektiv

Kva er det? Ei omfattande oppdatering av EUs reglar for reinsing av kommunalt avløpsvatn, sist endra i 1991.

Hovudmål: Betre vasskvalitet i elvar, innsjøar og kystnære strøk, og dessutan bidra til EUs nullforureiningsmål.

Nye krav til reinsing:

Nitrogen og fosfor: Strengare krav til fjerning av næringssalt som fører til algeoppblomstring og oksygenmangel i havet.

Mikroforureining: Krav om eit fjerde reinsetrinn for å fjerne restar av legemiddel og kosmetikk (kvartærreinsing).

Overvaking: Tettare kontroll med utslepp av mikroplast og antibiotikaresistente bakteriar.

Dei økonomiske tala:

33 milliardar kroner: Estimerte totalkostnader frå Miljødirektoratet.

25 milliardar kroner: Potensiell innsparing ifølge Menon Economics dersom Noreg endrar definisjonen av «tettgrend».

7400 kr til 14.000 kroner: Eksempel på auke i årleg avløpsgebyr i Øygarden kommune utan nasjonale tilpassingar.

Tidslinje: EU har sett fristar fram mot 2035 og 2045 for dei strengaste krava, men Noreg forhandlar nå om utvida fristar og særnorske unntak basert på geografi og klima.

I Øygarden kommune er tala dramatiske: Utan justeringar i definisjonane må innbyggarane innstille seg på at avløpsgebyret aukar frå 7.400 kroner til 14.000 kroner i året.

– Direktivet og kampen for eit reinare hav er bra, men eg er bekymra for kostnadene, seier Øygarden-ordførar Tom Georg Indrevik (H).

Han leier ein delegasjon lokalpolitikarar som har kjempa for auka handlingsrom i EØS-regelverket.

– Om ikkje Noreg gjer justeringar i det nasjonale regelverket, kan dette bli veldig kostbart, åtvarar ordføraren.

– Delar av Noreg har behov for auka reinsing, mens andre ikkje har det. Det viktigaste er å sjå kva vi kan gjere med våre eigne nasjonale reglar for å sikre eit størst mogleg handlingsrom innanfor dette EU-direktivet, seier Tom Georg Indrevik.

Stortinget krev ny utgreiing

Samtidig som statsråden forhandlar i EU-hovudstaden, set Stortinget på bremsene.

Tysdag ettermiddag er det venta at eit breitt fleirtal vil sende ein streng beskjed til regjeringa: Dei faktiske konsekvensane må greiast ut på nytt før direktivet blir implementert i norsk rett.

Vedtaket er ikkje eit bastant «nei» eller veto, men eit krav om at regjeringa snur kvar stein for å finne billigare løysingar. Spesielt må definisjonen av «tettgrend» under lupa.

Kjernen i dei skjerpa krava er at grensa for store tettstadar, som må reinse avløpsvatnet to gonger,blir flytta.

I dag er det berre tettbygde strok med meir enn 10.000 innbyggjarar som må ha totrinnsreinsing.

Milliardar å spare på definisjonar

To rapportar illustrerer det økonomiske spennet i saka:

Miljødirektoratet reknar kostnadene til rundt 33 milliardar kroner.

Menon Economics (på oppdrag for KS) meiner det er mogleg å spare inntil 25 milliardar kroner dersom Noreg omdefinerer kva som blir rekna som ei tettgrend.

Noreg argumenterer med at geografien – med djupe fjordar, kaldt klima og spreidd busetting – gjer at vi har heilt andre behov enn flatbygdene i Sentral-Europa.

Ordførar Indrevik legg ikkje skjul på at det blir dyrare å trekkje ned i do i åra som kjem:

– Noko auke i avgiftene framover er vi nøydde til å vere førebudde på. Reine fjordar og rein sjømat er viktig både for oss sjølve og eksportnæringa, seier han.

Stortinget meiner dei foreløpige anslaga på 33–50 milliardar kroner er for usikre. Dei krev ei fullstendig oversikt over kva kommunar som blir ramma hardast og nøyaktig kva det vil koste innbyggarane i form av auka gebyr.