Herold

Iran har starta minelegging av Hormuzstredet medan tre tusen skip er inne i Persiabukta. Ekspertar kallar situasjonen den mest alvorlege i internasjonal sjøfart på over 40 år.

Saka oppsummert:

• Iran har starta minelegging i Hormuzstredet, noko som har gjort området til ein krigssone.
• Over 3000 skip, inkludert 30 med norsk tilknyting, er fanga i Persiabukta.
• Sjøfartsdirektoratet vurderer trusselnivået som kritisk og har innført forbod mot at norskflaggande skip seglar gjennom stredet.
• Minst 14 angrep mot sivile skip er rapportert, og situasjonen blir kalla den mest alvorlege i internasjonal skipsfart på over 40 år.
• Det er stor frykt for tryggleiken til mannskap og tap av store økonomiske verdiar.
• Norske reiarlag, som Odfjell, har stansa all trafikk i området og følgjer situasjonen tett.

Oppsummeringa er laga av ei KI-teneste frå OpenAI. Innhaldet er kvalitetssikra av NRK sine journalistar før publisering.

Den travle handelspassasjen gjennom Hormuzstredet sør for Iran har på få dagar blitt ein krigssone.

Angrep mot sivile skip har auka. Fredag meldte amerikanske medium at Iran har byrja å legge sjøminer i den viktige passasjen.

Tre tusen skip ligg fanga inne i Persiabukta, ifølgje Sjøfartsdirektoratet.

Av dei har 30 norsk tilknyting, opplyser Noregs Rederiforbund.

Fire av dei tilhøyrer det bergensbaserte reiarlaget Odfjell.

– Viktigaste å ivareta sikkerheita

– De høyrer jagarfly og drønn, men per i dag har ingen av våre skip vore i nærleik av krigshandlingar, seier direktør Harald Fotland.

Han bekreftar til NRK at eit av dei er deira eige skip, dei tre andre er såkalla timecharter-skip, altså innleigde.

– Det viktigaste for oss er å ivareta sikkerheita for mannskapa. Slik situasjonen er i dag, er det ikkje aktuelt å sende noka av våre skip gjennom, seier Fotland

Fleire sivile skip blir angripe

I sin første uttale som Irans nye øvste leiar, sa Mojtaba Khamenei at «stenginga av Hormuzstredet må utan tvil brukast som eit middel».

Dei iranske styresmaktene seier òg at mange skip kanpassere stredet, dersomdei koordinerer med den iranske marinen.

Likevel er det meldt minst 14 angrep mot skip i området dei siste vekene. Også sivile fartøy som har forsøkt å forlate området har blitt angripne.

Sjøfartsdirektoratet vurderer no trusselnivået i området som kritisk.

På torsdag gjekk direktoratet derfor frå ei sterkt tilråding til eit direkte forbod mot at norskflaggede skip seglar gjennom Hormuzstredet*.*

– Slik situasjonen no har utvikla seg, er det viktig for oss å understreke at vi no går frå ei sterk tilråding knytt til skipstrafikk i området til eit forbod mot å gå inn i Hormuzstredet, seier sjøfartsdirektør Alf Tore Sørheim.

Fryktar for mannskapa

Direktoratet meiner nye angrep er «svært sannsynleg», og omtaler forholda som «svært farlege» for kommersiell skipsfart.

Kommunikasjonsdirektør i Sjøfartsdirektoratet, Dag Inge Aarhus, er særleg bekymra for mannskapa.

– Dette er sivile skip som gjer ein teneste for samfunnet, og er jo ikkje eit legitimt mål, så det er totalt uakseptabelt at dei blir angripne.

Direktoratet har løpande kontakt med reiarlag og andre aktørar i området.

– Dei første dagane etter angrepa starta, så var signala at mannskapa at dei likevel kjende seg relativt trygge.

No er situasjonen ein annan.

– Tilbakemeldingane frå skipa er at situasjonen opplevast mykje meir krevjande.

Lasteskipet «Mayuree Naree» blei treft av ein prosjektil 11. mars rundt ni mil nord for Dubai. Samtidig skal et anna lasteskip vere treft i Hormuzstredet.

Fryktar tap av store verdiar

Persiabukta har lenge vore prega av konfliktar, men situasjonen er no på et heilt anna nivå, meiner Freddy Furulund, tryggleiks- og beredskapsdirektør i Den Norske Krigsforsikring for Skib (DNK).

Han kallar situasjonen den mest alvorlege i internasjonal sjøfart på 40 år.

3000 skip er fanga i Persiabukta, ifølgje Sjøfartsdirektoratet.

– Vi må heilt tilbake til Tankers Four på 1980-talet. Kor Irak, og den gongen òg Iran, angreip shipping på tilsvarande måte.

Shippingverksemda er utsett for tryggingstruslar heile tida, ifølgje Furulund.

Likevel seier han det er spesielt at eit høgtrafikkert*område som fraktar store olje- og gassverdiar, er sperra av dei iranske styresmaktene.*

Freddy Furulund i Den Norske Krigsforsikring for Skib (DNK) omtaler situasjonen som «ekstremt alvorleg».

Han fryktar store verdiar skal gå tapt.

– Iranarane tar dessverre aggresjonen sin på uskuldige sjøfolk og shipping. Så situasjonen er ekstremt alvorleg, seier Furulund.

Gjør løpande vurderingar

Sjøfartsdirektoratet melder at dei har tett dialog med skip som har norske flagg i området.

Furland fryktar at skipa som no ligg i området kan bli eit lett mål.

– Dei som ligg fast der inne kan potensielt skytast mot ein for ein, utan at dei kan gjere noko med det.

For skipa som allereie er i området, er det opp til reiarlaga å avgjere om dei blir liggande eller ikkje.

Tankskipet «Bow Saga» er ein av de 30 norsktilknytt båtane som er fanga i området.

Reiarlaget Odfjell har sjølv stansa all trafikk gjennom Persiabukta og Hormuzstredet og gjør løpande vurderingar.

Fotland fortel at mannskapa blir tett følgt opp av deira team i Bergen og Manila.

– Det går bra med dei etter forholda, og vi er imponert over roa de viser i ein krevjande situasjon, men det er klart at det er ein påkjenning, og de kjenner på frykt og uro.