Herold

Forskarar anslår at over 99 prosent av alle artar som nokon gong har levd på jorda, er utdødd. Utrydding er normalen i naturhistoria. Likevel har vi i Noreg lover som skal hindre at vår eigen frustrasjon blir ein del av den statistikken.

I fjor forsvann hortulanen frå norsk natur. Ein fugleart mindre. Dei fleste trekte på skuldrene. Slik går verda vidare. Men det er nettopp difor vi har regelverk – for å hindre at kvar enkelt av oss tek forvaltinga i eigne hender.

Eg har høyrt om jegerar som ligg langs fjordarmane i påvente av hjortejakta, med våpna klare og tolmodet tynt. Under mottoet «Fisken er min» ventar dei på ein kobbe eller ei nise som stikk hovudet opp for å trekkje pust. Frustrasjon over tomme garn eller dårleg fiske gir likevel ingen privat rett til å avlive det som sym der ute.

Nisa – harbour porpoise – er totalfreda i Noreg. Ho er eit sjøpattedyr av kvalarten, og all fangst eller avliving er forbode utan særskilt løyve. Punktum. Det finst ikkje noko unntak som heiter «eg meiner ho et min fisk».

Kobben står i ei anna stilling, men heller ikkje der er det fritt fram. Seljakt er regulert, kvotestyrt og krev løyve. Det er staten som forvaltar bestandane, ikkje den enkelte med rifla i strandkanten. Det kan og vera på sin plass å bemerke at ein mann med bart og med god gamaldags svart badehette kan etter 9 timar med stille jakt blir rasande lik ein kobbe for alle og ein kvar. Litt synd å bli skoten berre fordi ein vil ta seg ein symjetur også.

Eg er den første til å meine at vi skal kunne hente mat frå sjø og skog. Eg har sett korleis systemet kan bøye seg for dei med pengar og kontaktar. Ein gong køyrde eg drosje for utanlandske vinprodusentar som reiste heim med meir enn det ein vanleg mann får ta med seg. Det var gjort elegant, nesten med ein smak av mafia. Reglane kan tolkast ulikt for dei som har ressursar.

Men nettopp difor må dei gjelde likt for alle.

Naturen er ikkje privat eigedom. Havet er ikkje ditt. Fisken er ikkje din før han ligg i båten etter lovleg fangst. Frustrasjon over at det sym liv der ute som konkurrerer med deg, gir ingen skyterett.

I Noreg er det staten – ikkje sinne – som forvaltar livet i havet.