Herold

Interesseorganisasjonar åtvarar om at hytteeigarar må selje unna familiearven på grunn av «dobbel skatteskvis».

Saka oppsummert:

– Regjeringa planlegg å innføre ein ny verdsettingsmodell for fritidsbustader i 2027, som kan drastisk auke formuesverdien for mange hytter. – Den nye modellen vil fastsetje verdien basert på faktorar som kvadratmeter, byggeår og plassering. – Mange hytteeigarar kan oppleve ei dobbel skatteskjerping, både i form av auka formuesskatt og eigedomsskatt. – Endringane vil særleg ramme eigarar av eldre hytter med låg likningsverdi. – Ekspertar åtvarar om at utslaga kan bli brutale, spesielt for hytteeigarar med låg inntekt. – Regjeringa får kritikk for manglande utgreiing av konsekvensane og blir oppfordra til å gå varsamt fram.

Oppsummeringa er laga av ei KI-teneste frå OpenAI. Innhaldet er kvalitetssikra av NRK sine journalistar før publisering.

– Mange hytteeigarar vil bli nøydde til å selje, seier Monica Bryner, som er distriktsleiar for Huseiernes Landsforbund i Hordaland.

– Dei vil ganske enkelt ikkje ha råd til å fortsette å eige hytta.

Med tilvising til at mange norske hytter har ein «kunstig» låg likningsverdi, ønsker regjeringa å innføre eit nytt verdsettingssystem for fritidsbustader neste år.

Det kan drastisk auke formuesverdiane, spesielt for eldre fritidsbustader.

«Skattebomba» er også omtala i E24.

– Vi snakkar om titusen i auka formuesskatt, seier Monica Bryner i Huseiernes Landsforbund.

Regjeringa: – «Betydelege» endringar i formuesskatten

Bryner legg ei «typisk vestlandshytte» til grunn for reknestykket.

Den tenkte familiehytten blei bygd på sekstitalet og har gått i arv i tre generasjonar.

I dag vil likningsverdien til denne hytta som hovudregel vere mindre enn botnfrådraget på 1,9 millionar kroner (for einslege).

Med den nye takseringa kan den same hytta i staden få ein likningsverdi godt*over*botnfrådraget.

Bryner karakteriserer det som eit potensielt «skattesjokk» for mange hytteeigarar:

– Det kan dreie seg om mange, mange tusen kroner i året i formuesskatt.

Ifølge Finansdepartementet sitt eige høyringsnotat vil det nye systemet gi «betydelege» endringar i formuesskatten.

I tillegg varslar fleire hyttekommunar at dei vil gjennomføre nytakseringar, som aukar grunnlaget for eigedomsskatten. Sjå under.

Kommunar med nytaksering i 2026 og 2027

Fleire kommunar har vedtatt eller planlegg nye takstar for å sikre kommunekassa større inntekter:

Sør-Aurdal: Har vedtatt ny alminneleg taksering med verknad frå 2026.

Herøy(Møre og Romsdal): Gjennomfører ny taksering nå tidleg i 2026, med mål om å ha nye takstar klare til utskrivinga 1. mars.

Folldal: Planla nytaksering for 2026, men har nettopp utsett dei nye takstane til 2027. Som ein «mellomløysing» i 2026 har dei vedtatt ei kontorjustering (flatt tillegg) på 5 %.

Krødsherad(Norefjell): Takstane frå 2017 går ut på tid i 2026. Kommunen har lagt opp til nytaksering i økonomiplanen sin for perioden 2026–2029.

Søndre Land: Planlegg taksering i løpet av 2026 med første utskriving på nye takstar i 2027.

Karmøy og Haugesund: Har ute anbod på takseringstenester for ein ny hovudperiode som startar i 2027.

Lillesand: Har varsla at dei utset alminneleg taksering, men gjennomfører ei kontorjustering på 10 % i 2026 for å hente inn noko av verdiauken.

Desse fullførte nyleg (nye takstar gjeld nå)

Om du har eigedom i desse kommunane, merkar du sannsynlegvis effekten allereie på fakturaene for 2025 og 2026:

Oppdal: Nye takstar tredde i kraft 1. januar 2025.

Sel og Vestre Slidre: Gjennomførte nytaksering i 2024 med verknad frå 2025.

Horten og Askøy: Innførte eigedomsskatt med nye takstar frå 2025.

I sum betyr det at mange hytteeigarar kan førebu seg på ei dobbel skatteskjerping. Etter planen til neste år.

Meir enn 600.000 nordmenn står oppført som eigarar eller medeigarar av ei hytte.

I dag blir hytter verdsett til maks 30 prosent av marknadsverdien eller kostprisen. Den nye modellen siktar på å finne meir reelle marknadsverdiar av hyttene, som skal brukast som grunnlag for å berekne formuesskatt.

– Blir vanskelegare å eige fritidsbustaden

Administrerande direktør i Eiendom Noreg, Henning Lauridsen, oppfordrar regjeringa til å ta lærdom av «skattebomba» på bustader som detonerte i januar, og til å justere kursen i tide.

– Eg trudde at det som skjedde på primærbustader var ein liten vekkar, men her er det teikn til at dei gjentar den same feilen.

Lauridsen presiserer at det trengst ein ny modell som betre reflekterer dei faktiske hytteverdiane, men legg til at regjeringa «openbert ikkje har gjort ein god nok jobb med å greie ut verknadene av dei nye likningsverdiane».

– Det er ei oppskrift på meir oppstuss og drama.

– Med så kraftige skatteaukar, blir det vanskelegare for mange å fortsette å eige fritidsbustaden.

Sjå fleire reaksjonar under.

– Utslaga kan bli brutale

I høyringsnotatet skriv departementet at den nye modellen bør likne på den som blei innført for bustader.

Det betyr at faktorar som kvadratmeter, byggeår og plassering (sone) vil bestemme verdien, framfor historisk kostpris.

For hyttene som i dag er verdsett til 5–10 prosent av marknadsverdi, blir utslaga store.

Dette skjer neste år

I dag er formuesverdien (likningsverdien) på eldre hytter ofte basert på historiske byggekostnader som har blitt justert med ein liten prosent kvart år. Dette har skapt store forskjellar mellom naboar og mellom ulike landsdelar.

Med den nye modellen i 2027 vil Skatteetaten bruke statistikk for å treffe marknadsverdien betre:

Sonebasert verdi: Tre hytter på 120 kvadratmeter vil få heilt ulik verdi om den eine ligg ved sjøen, og dei to andre på fjellet eller i skogen.

Standardisering: Ved å bruke kvadratmeter og byggeår som faste variablar, forsvinn det meste av det gamle skjønnet.

Hopp i formue: For ei hytte med marknadsverdi på 6 millionar, vil formuesverdien (som typisk er 30 prosent av marknadsverdi for sekundærbustad/fritidsbustad) kunne hoppe frå 400.000 kroner til 1,8 millionar kroner.

Kven merkar dette mest?

Det er dei som sit på «arvesølvet» som får den største smellen. Har familien hatt ei hytte sidan 1960-talet, har verdien i skattelista stått nesten stille medan den faktiske verdien har eksplodert.

Dette kan føre til:

Auka formuesskatt: For dei som ligg over fribeløpet for formuesskatt, vil dette gi ein direkte årleg utgiftspost.

Eigedomsskatt: Mange kommunar brukar staten sine formuesverdiar som grunnlag for kommunal eigedomsskatt. Det betyr at den kommunale rekninga også kan skyte i vêret.

Botnfrådraget i formuesskatten er frå i år 1,9 millionar kroner for einslege, og 3,8 millionar kroner for ektepar. Bilete frå Myrkdalen i Vestland.

– Skattesjokket på bustad gjer at vi ber regjeringa gå svært varsamt fram, seier Carl O. Geving, som er direktør i Norges Eiendomsmeglerforbund.

Han viser til at utslaga for eigarar av gamle hytter «kan bli brutale»:

– Eigedomsskatt rammar uavhengig av inntekt og formue, og formuesskatt vil særleg ramme hytteeigarar med låg inntekt som kan få store problem med å betene auka kostnader.

Han legg til:

– At staten samla går i null gjennom såkalla provenynøytralitet, hjelper lite for dei som opplever at hytta deira over natta får ein vesentleg høgare skattemessig verdi.